لە ماوەی چەند رۆژی رابردوودا بازاڕی نەوتی جیهان تووشی گۆڕانکارییەکی گەورە بووە و ئەمڕۆش نرخی نەوت بەرزبووەوە، نرخی بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت بە ٩٩ دۆلار و ١٤ سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
پەیامنێری ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، هێرشێکی درۆنی کرایە سەر گەڕەکی قالاوەی سلێمانی و چەند ماڵێک زیانیان بەرکەوتووە.
لە کەرکوک و ئەنبار هێرشکرایە سەر پێگە و بارەگاکانی حەشدی شەعبی و دەیان کوژراو و برینداری لێکەوتووتەوە و پەیامنێری ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، لە ئەنجامی بۆردوومانەکەی بارەگاکەی گەڕەکی بەدر لە کەرکوک ١٠ کەس کوژراون و ١٢ کەسیش برینداربوون، بریندارەکان رەوانەی نەخۆشخانەی ئازادی کەرکوک کراون.
زنجیرەیەک هێرشی نوێی درۆنی کرایە سەر فڕۆکەخانەی هەولێر و ئاگر لە فڕۆکەخانەکە بەرزدەبێتەوە و بەپێی زانیارییە سەرەتاییەکان کارگۆی فرۆکەخانە کراوەتە ئامانج و تا ئێستا زەرەر و زیانەکان نەزاندراوە.
سهرۆك كۆماری ئێران رایگەیاند، تاكه رێگه بۆ كۆتاییهێنان به ململانێی رۆژههڵاتی ناوهڕاست كه لهلایهن ئهمریكا و ئیسرائیلهوه دهستیپێكردووه، داننانە به مافهكانی تاران و پێدانی قهرهبوو و دابینكردنی گهرهنتی نێودهوڵهتییه له بهرامبهر ههر دهستدرێژییهك له داهاتوودا.
محەمەد شیاع سودانی و محەمەد بن سەلمان شازادەی جێنشینی سعودیە، دوایین پێشهاتەکانى ناوچەکەیان تاوتوێکرد و جەختیان لە هەماهەنگی نێوانیان کردەوە بۆ راگرتنى جەنگ و دۆزینەوەی چارەسەری ئاشتیانە بۆ هەموو قەیرانەکان.
کەمێک پێش ئێستا دەنگێکی بەهێز لە ئاسمانی هەولێر بیسترا، بەپێی زانیارییەکان هێرشێکی درۆنی لە ئاسمانی شەقامی ١٠٠ مەتری نزیک هۆتێل دیڤان لەلایەن سیستمی بەرگریی ئاسمانییەوە تێکشکێنرا.
کەمێک پێش ئێستا بە سێ درۆن فەرماندەیی هێزەکانی ٧٠ لە شاری سلێمانی کرایە ئامانج، بە پێی گرتە ڤیدیۆییەکان لەناو بارەگاکەوە تەقەیەکی زۆر لە درۆنەکە دەکرێت و درۆنەکە دەخرێتەخوارەوە، بەهۆیەوە ئاگرێکی گەورە دروست بووە.
وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، ژێرخانی نیشتیمانیی وڵاتەکەی رووبەڕووی هێرش بووەتەوە و یەکێک لە بانکە کۆنەکانی ئێران کراوەتە ئامانج.
سەرۆکی ئەمریکا لە لێدوانێکی نوێدا دەربارەی جەنگەکەیان لەگەڵ ئێران رایگەیاند، سوپای ئەمریکا دەستکەوتی زۆری بەدەستهێناوە، کە کەس پێشبینی نەدەكرد و پرۆسە سەربازییەکانیان زۆر لە خشتەی کاتیی دیاریکراو پێشترن.
باڵیۆزخانەی ئەمریکا لەبەغدا داوا لەهاوڵاتیانی خۆی دەکات بەزووترین کات عێراق جێبهێڵن، دەشڵێت، ئەو ناوچانەی پێشتر كراونەتە ئامانج هەموویان مەترسیدارن و لێی نزیك مەبنەوە.
ئەمشەو ساڵح موسلیم، کەسایەتی سیاسی دیاری رۆژئاوای کوردستان و ئەندامی دەستەی هاوسەرۆکایەتیی پارتی یەکێتیی دیموکراسی (پەیەدە) لە شاری هەولێر کۆچی دوایی کرد.
کەمێک پێش ئێستا بە درۆنی بۆمبڕێژکراو هێرشکرایەوە سەر هەولێر و لە رێگەی سیستمی بەرگری ئاسمانی هاوپەیمانانەوە خرانەخوارەوە.
ئاژانسی وزەی نێودەوڵەتیی رایگەیاند، وڵاتانی ئەندام لە ئاژانسەکە، ٤٠٠ ملیۆن بەرمیل نەوت لە یەدەگەکانیان دەخەنە بازاڕەوە، ئەمە گەورەترین ئازادکردنی لەو جۆرەی یەدەگی نەوتە تاوەکو ئێستا بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی جەنگى ئەمریکا و ئیسرائیل بەرامبەر ئێران کرابێت.
بەهۆی پێنەدانی مووچەکانیان، کەمئەندامانی سەنگەر لە شاری سلێمانی ئاشکرایان کرد، رۆژی پێنچشەممە دەست بە مانگرتنی سەرتاسەریی دەکەن.
شانەی راگەیاندنی ئەمنیی عێراق رایگەیاند، چوار فڕۆکەی بێفڕۆکەوان (درۆن) لە دەوروبەری فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی بەغدا خراونەتە خوارەوە.
وەزارەتی سامانە سروشتییەکان رایگەیاند، بەمەبەستی كۆنترۆكردنی هەڵكشانی نرخی غازی شلی ماڵان، مانگانە دوو بوتڵ غازی ماڵان بە كارتی ئەلكترۆنی دەدرێتە هاوڵاتیان.
سەرۆک وەزیرانی عێراق لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ سەرۆک کۆماری ئێران، جەختی لە پشتیوانیی بەغدا بۆ سەقامگیری و رەتکردنەوەی جەنگ لە ناوچەکەدا کردەوە.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، شەڕی ئێران بەم زووانە کۆتایی دێت، چونکە هیچ شتێک لە ئێران نەماوەتەوە تا بکرێتە ئامانج. دەشڵێت، هەندێک وردە شت لێرە و لەوێ ماون، هەر کاتێک بمەوێت کۆتایی پێ بهێنم، کۆتایی دێت.
بڕیارە ئەمشەو پەرلەمانی عێراق، بۆ دەنگدان بە ئەندامانی لیژنە هەمیشەییەکان و گفتوگۆی گشتی کۆببێتەوە.
وەزارەتی وەرزشی ئێران رایگەیاند، لەم بارودۆخەی ئێستادا هەڵبژاردەی تۆپی پێی وڵاتەکەیان ناتوانن بەشداری لە مۆندیالی ئەمساڵ بکەن. ئەوەش لە کاتێکدایە، لە ئەگەری بەشدارینەکردنی ئێران، پێشبینی دەکرێت، یەکێک لە هەڵبژاردەکانی عێراق یان ئیمارات لە شوێنی ئێران سەربکەون بۆ مۆندیالی ٢٠٢٦.
وتەبێژی حەج و عومرەی کوردستان دەڵێت، بەهۆی دۆخی نالەباری ناوچەکەوە، رێنمایی هاوڵاتییان دەکەین کە گەشتی عومرە ئەنجامنەدەن.
٥٦ ساڵ بەسەر راگەیاندنی رێککەوتننامەی ١١ـی ئازاری ١٩٧٠ تێپەڕی و مەسعود بارزانیش دەڵیت، ئەو رێککەوتنە بەرهەمی قوربانیدانی پێشمەرگە و سەرجەم چین وتوێژەکانی كوردستان بووە.
وتەبێژی فەرماندەیی خاتەم ئەلئەنبیا دەڵێت، رێگە نادەن یەک لیتر نەوت بە گەرووی هورمزدا، بۆ بەرژەوەندی ئەمریکا و قەوارەی زایۆنی و هاوبەشەکانیان تێبپەڕێت .
لەگەڵ دەستپێکردنی جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران، پریشکی ئاگری شەڕ هەرێمی کوردستانیشی گرتەوە و ماوەی ١١ رۆژە شارەکانی هەرێم رۆژانە رووبەڕووی هێرشی مووشەکی و درۆن دەبنەوە.
نێچیرڤان بارزانی، لە ساڵیادی رێککەوتنامەی ١١ـی ئازار پەیامێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت، ئەم رێککەوتنە تەنها دەستکەوتێکی نەتەوەیی نەبوو، بەڵکو نەخشەڕێگەیەکی دروست و نموونەیی بوو بۆ چەسپاندنی ئاشتی و پێکەوەژیان لە عێراقدا، دەشڵێت، با پێکەوە کار بکەن بۆ ئەوەی کوردستان و عێراق لە مەترسییەکانی شەڕ دوور بخەنەوە
سەعدی پیرە دەڵێت، گفتوگۆکانی نێوان یەکێتی و پارتی بۆ پێکهێنانی حکومەت بەردەوامن.
مەسرور بارزانی و سەڵاحەدین بەهادین کۆبوونەوە و دۆخی گشتی هەرێمی کوردستان و عێراق و ناوچەکەیان تاوتوێ کرد.
پەیامنێری ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، شەوی رابردوو لە کێڵگە نەوتییەکانی گوندی حەسیرەی سنووری ئیدارەی گەرمیان لە کاتی هەوڵدان بۆ تێکشکاندنی درۆنێک، لە کاتی تەقەکردندا بە هەڵە فیشەک بەر کارمەندێکی پۆلیس کەوتووە و بریندار بووە.
ئاژانسی رۆیتەرز رایگەیاند، حکومەتی عێراق داوای کردووە هەرێم رێگەی بدات لە رێگەی بۆریی نەوتی جەیهانەوە نەوت هەناردە بکات.
سامانە سروشتییەکان رایگەیاند، "بە مەبەستی کۆنترۆڵکردنی هەڵکشانی نرخی غازی شلی ماڵان، وەکو هەنگاوی یەکەم لە پارێزگای هەولێر، بەڕێوەبەرایەتیی نەوت و کانزاکانی هەولێر لە رێگەی بریکارەکانی گەڕۆکەوە، بەکارتی ئەلکترۆنی دەست بە دابەشکردنی غاز بۆ ماڵان دەکەن و دەتوانن دوو بوتڵی غاز وەربگرن بە نرخی فەڕمی هەشت هەزار و ٥٠٠ دینار".
شەوی رابردوو تاوەکو بەرەبەیانی ئەمڕۆ، ئێران چەند هێرشێکی مووشەکی قورسی کردە سەر ئیسرائیل و بەوتەی سوپای پاسداران، بەهێزترین هێرشی مووشەکییان بووە لە سەرەتایی جەنگیان لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل، هاوکات سوپای ئیسرائیلیش تاران و کەرەج و چەند ناوچەیەکی دیکەی بۆردوومان کرد.
شەوی رابردوو جارێکی دیکە، بۆردوومانی بنکە و بارەگاکانی حەشدی شەعبی کرا لە کەرکوک و موسڵ بەهۆیەوە ژمارەیەک چەکدار کوژران و بریندار بوون، بەپێی زانیارییەکانیش ئەو گروپەی بۆردومانکران بەرپرسن لە هێرشەکانی سەر هەرێم.
وەزارەتی دارایی عێراق بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، سەرقاڵی ئەوەن کە پێش جەژنی رەمەزان مووچەی مانگی سێی مووچەخۆرانی عێراق و هەرێمی کوردستان دابەش بکەن.
کەشناسی رایگەیاند، ئەمڕۆ ئاسمان پەڵەهەور بۆ نیمچە هەوردەبێت و هەندێ کات دەگۆڕێت بۆ هەوری تەواو، ئەگەری بارینی کەمێک پروشکە باران هەیە لە ناوچە جیا جیاکان و لە ناوچەکانی کەرکووک و باشووری هەرێم ئەگەری تۆزێکی سووک هەیە.
سەرەڕای ئەوەی موجتەبا خامنەیی بە سێیەمین رێبەری باڵای کۆماری ئیسلامی ئێران هەڵبژێردراوە بەڵام تاوەکو ئێستا دەرنەکەوتووە و میدیای ئەمریکیش رایگەیاند، لە سەرەتای جەنگەکەوە بریندارە.
شەوی رابردوو بە ژمارەیەک درۆن سنووری هەولێر کرایە ئامانج و پارێزگاری شارەکەش دەڵێت، تاوەکو ئێستا بە ٢٠٠ درۆن هێرشکراوەتە سەر شاری هەولێر و دەوروبەری.
پەیامنێری ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، جارێکی دیکە بە دوو درۆن هێرش کرایە سەر بارەگای حزبی کۆمەڵە لە زرگوێزەڵە و کەسێک کوژراوە و سێ کەس برینداربوون.
دۆناڵد ترەمپ هۆشداری دەداتە ئێران لەبارەی چاندنی مین لە گەرووی هورمزەوە و دەڵێت، هەر هەوڵێک بدرێت بۆ تێکدانی ئاسایشی گەرووی هورمز لەرێگەی چاندنی مینەوە، ئێران رووبەڕووی دەرئەنجامی سەخت و بێوێنە دەبێتەوە.
بەڕێوەبەرایەتیی هاتوچۆی گەرمیان رایدەگەیەنێت، "بەهۆی رووداوێکی سەختی هاتووچۆوە لەسەر رێگەی کەلار – گوندی سەید خەلیل، کەسێک گیانی لەدەستدا و کەسێک بریندارە".
سەرۆکی رووسیا، لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ سەرۆک کۆماری ئێران، جەختی لە پێویستیی بە پەلە هێورکردنەوەی دۆخەکە کردەوە.
ناوەندی فەلەکناسی نێودەوڵەتی و پەیمانگای نەتەوەیی توێژینەوەی فەلەکناسی یەکەم رۆژی جەژنی رەمەزانی دیاریکرد و رایگەیاند، رۆژی هەینی، ٢٠ـی ئەم مانگە یەکەم رۆژی جەژن دەبێت.
نێچیرڤان بارزانى، لە پەیامێکدا پیرۆزبایی لە موجتەبا عەلی خامنەیی دەکات، بەبۆنەى هەڵبژاردنى بە رێبەری باڵای کۆماری ئیسلامیی ئێران.
سیپان حهمۆ فهرماندهی یهكینهكانی پاراستنی گهل (یهپهگه) وهك بریكاری وهزیری بهرگری سوریا بۆ كاروباری ناوچهكانی خۆرههڵات دهستنیشانكرا.
سەرۆکی پارتی لەگەڵ ئەمینداری گشتی یەکگرتوو لە پیرمام کۆبوونەوە و بارەگای بارزانی دەڵێت، لە کۆبوونەوەکەدا مەسعود بارزانی رایگەیاند، "هەموو پارتە سیاسیەكان بەشدار بن لە ئەنجومەنی سیاسیدا، بەڵام نەبێتە ئەلتەرناتیڤی دامەزراوەكانی هەرێم".
سەرۆک یەکێتی پیرۆزبایی ئاراستەی موجتەبا خامنەیی دەکات بەبۆنەی هەڵبژاردنی بە رابەڕی باڵای کۆماری ئیسلامی ئێران و دەڵێت، هیوادارین ئەم هەنگاوە ببێتە هۆی کەمکردنەوەی گرژییەکان و بەرقەرارکردنی سەقامگیری و ئاشتییەکی بەردەوام بۆ ناوچەکە.
پۆلیسی هەڵەبجە رایگەیاند، "لەلایەن بەشی پۆلیسی نەهێشتنی تاوانی سەر بە بەڕێوەبەرایەتیمانەوە توانرا سێ تۆمەتبار بەتۆمەتی دزینی ئۆتۆمبلێکی جۆری توێتا کراون (شاهینە) بێ سەرەتا دەستگیربکرێن.
بەڕێوەبەرایەتیی ئاوەڕۆی هەولێر رایگەیاند، لە ئەنجامی هێرشە درۆنی و مووشەکییەکانی سەر هەولێر، بنمیچی دوو ژووری فەرمانگەکەیان کون بووە و بەوهۆیەوە شوێنەکەیان دەگوازنەوە.
نێچیرڤان بارزانی دەڵێت، هەرێمی کوردستان بەهیچ شێوەیەک نابێتە بەشێک لە شەڕ و ململانێکانی ناوچەکە و رێگەش نادرێت خاکی هەرێم ببێتە هەڕەشە بۆ سەر ئێران.
پۆلیسی سلێمانی رایگەیاند، مەفرەزەکانی بەشی پۆلیسی نەهێشتنی تاوان بەهاوکاری نوسینگەی رزگاری نەهێشتنی تاوانی بەڕێوەبەرایەتییان، دوو تۆمەتباریان دەستگیرکرد کە بڕێکی زۆر زێڕیان دزی بوو، دواتر فرۆشتبوویان.
سهرۆكی پارتی مهههپه دەڵێت، خوشك و برا كوردهكانمان نه بۆ فرۆشتنن، نه بۆ كرێ، نه بكوژی بهكرێگیراون و ناشكرێت وهك ئامرازێكیش له هیچ پڕۆژهیهكی ستهمكارانهدا وێنا بكرێن و دهشڵێت، "زۆربهی ئهو ناوچانهی له ئێران بۆردومانكراون توركین".
پارێزگای کەرکوک بڵاویکردەوە، سبەینێ بەبۆنەی یادی شەهیدکردنی ئیمام عەلی، لەسەرجەم دامودەزگاکانی حکومەت و ناوەندەکانی خوێندن پشووی فەرمییە.
لەگەڵ ئەوەی وابڕیاربوو ئەمڕۆ دەستبكرێت بە دابەشکردنی مووچەی مانگی دووی مووچەخۆران، بەهۆی نەبوونی کارەبا و پارە لە بەشێک لە ئەی تی ئێمەکانی هەڵەبجە، مووچەخۆران ناتوانن مووچەکانیان وەربگرن.
نوێنەری کارگەکانی غاز لە سلێمانی دەڵێت، قەیرانی غاز لە شارەکەدا بوونی نییە و دەشڵێت، بڕی پێدانی غاز بە هاوڵاتییان کەم کراوەتەوە، بەڵام ئەمە بۆ رێکخستنی باشتر و پاراستنی یەدەگەکانە.
فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی ههرێم بە توندی سەرکۆنەی ئەو هێرشانە دەکات کە دەکرێنە سەر هاوڵاتیان و دامەزراوە مەدەنییەکان و بەئامانجگرتنی نێردە دیپلۆماسیەکان.
دهستهی فڕۆكهوانیی مهدهنی عێراق بڕیاریدا ماوهی داخستنی ئاسمانی عێراق به رووی گهشتی فڕۆكهكان بۆ ماوەی ٧٢ کاتژمێری دیكه درێژ بكاتهوه.
وهزیری دهرهوهی ئێران دوپاتیكردهوه وڵاتهكهی له ئێستادا ناگهڕێتهوه سهر مێزی دانوستان لهگهڵ ئهمریكا و دەشڵێت، ئێران ئهزمونێكی زۆر تاڵی لهگهڵ واشنتن لهسهر ئهم پرسه ههیه.
کەشناسی هەرێم رایگەیاند، لە سبەینێوە بەفربارین لە ناوچە شاخاوییەکان و نمەباران لە ناوچەی جیا جیا دەستپێدەکاتەوە و پلەکانی گەرماش بەرزدەبنەوە. کەشناسێکیش دەڵێت، ئەو با بەهێزەی سنووری سلێمانی گرتووەتەوە تا ئێوارەی پێنجشەممە بەردەوام دەبێت.
بەڕێوەبەرایەتی هاتووچۆی سلێمانی ماوەی مانگێک مۆڵەتی داوە بەو هاوڵاتییانەی داوای ژمارەی دڵخوازیان بۆ تابلۆی ئۆتۆمبێل کردووە و تا ئێستا سەردانیان نەکردووە بۆ رایی کردنی مامەڵە و پێدانی رسومات.
بە مەبەستی تاوتوێکردنی پاراستنی نێردە دیپلۆماسییەکان و سزادانی هێرشکاران، سەرۆکی ئەنجومەنی دادوەری و وەزیری دەرەوەی عێراق کۆبوونەوە و جەختیان لە گرتنەبەری رێکاری توندی یاسایی بەرامبەر تێکدەرانی ئاسایش کردەوە.
یەکێتی هاوردە و ناردنکارانی هەرێم رایگەیاند، چەند ڕۆژێک دوای گرژو ئاڵۆزیەکانی نێوان ئێران و وڵاتانی ئەمریکا و ئیسرائیل دەروازەکانی ئێران بە رووی هەرێم دا داخران، لە ئێستادا کراونەتەوە بەرووی هەرێمدا.
وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە پەیوەندییەکدا لەگەڵ سەرۆک وەزیرانی عێراق، ئیدانەی هێرشەکانی ئێران و گروپە چەکدارەکانی بۆ سەر عێراق و هەرێم کرد و جەختی لە پێویستیی پاراستنی دیپلۆماتکار و دامەزراوە ئەمریکییەکان کردەوە لەلایەن حکومەتی عێراقەوە.
سەرۆکی ئەمریکا، لە نوێترین لێدوانیدا دەربارەی جەنگی ئێران رایگەیاند، شەڕەکەمان لەگەڵ ئێران کورتخایەن دەبێت، بەڵام ناکشێینەوە تا بەتەواوی تێکیان دەشکێنین و دەشڵێت، توانای سەربازیی ئێران بەتەواوی لەناوبراوە.
دژە تیرۆری کوردستان (پارتی) رایگەیاند، ئەمشەو هێزەکانی هاوپەیمانان سێ درۆنی بۆمبڕێژکراویان لە ئاسمانی هەولێر تێکشکاند. دەشڵێت، یەکێک لە پاشماوەی درۆنەکان لە نزیک کونسوڵخانەی ئیمارات لە هەولێر کەوتەخوارەوە و زیانی گیانی نەبووە.
سەرۆکی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا، پیرۆزبایی لە موجتەبا خامنەیی دەکات بەبۆنەى هەڵبژاردنى بە رابەرى باڵاى ئێران و دەڵێت، ئەم دیاریکردنە بەڵگەی متمانەیەیەکى بەرزە بە زانست و توانا و لێهاتوویی لە ڕابەرایەتیکردنى نەتەوە لەم قۆناغە هەستیارەدا
دوای لێدوانەکانی سەرۆکی ئەمریکا لەبارەی شەڕی ئێران، نرخی بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە ١١٧ دۆلارەوە دابەزی بۆ ٨٥ دۆلار.
سەرۆک کۆماری ئێران، لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ سەرۆکی تورکیا ئەو دەنگۆیانەی رەتکردەوە کە باس لە بۆردومانکردنی خاکی تورکیا لەلایەن ئێرانەوە دەکەن و بە هەوڵێکی وەسف کرد بۆ تێکدانی پەیوەندییەکانی نێوان تاران و دراوسێکانی.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، پێم وایە جەنگەکە تا رادەیەکی زۆر یەکلایی بووەتەوە و کۆتایی هاتووە و ئەوان ئێستا نە هێزی دەریاییان ماوە، نە سیستمی پەیوەندییەکان و نە هێزی ئاسمانی.
کەمێک پێش ئێستا، دەنگی دوو تەقینەوەی بەهێز لە ناو شاری هەولێر و دەوروبەری بیسترا، چاوگێکی ئەمنیش رایگەیاند، لەلایەن سیستمی بەرگری هاوپەیمانانەوە چەند درۆنێک تێکشکێنراوە و پاشماوەی یەکێکیان لە نزیک کونسوڵخانەی ئیمارات کەوتووەتەخوارەوە.
کۆشکی کریملن ئاشکرای کرد، سەرۆکی رووسیا لەگەڵ سەرۆکی ئەمریکا لەبارەی جەنگی ئێران گفتوگۆیەکی بنیاتنەریان ئەنجامدا و دەشڵێت، لە پەیوەندییە تەلەفۆنییەکەدا پوتن چەند پێشنیازێکی بۆ دەستبەجێ کۆتاییهێنان بە جەنگی ئێران داوەتە ترەمپ.
بەبۆنەی هەڵبژاردنی وەك رێبەری باڵای ئێران سودانی پیرۆزبایی لە موجتەبا خامنەیی دەكات و دەڵێت، متمانەمان بە توانای سەركردایەتی نوێی ئێران هەیە بۆ بەڕێوەبردنی ئەم قۆناغە هەستیارە.
زانکۆی سەڵاحەدین رایگەیاند، لە ئەگەری درێژبوونەوەی ئەم بارودۆخە، چارەسەری گونجاو بۆ خوێندنی قوتابییان دادەندرێت و ناهێڵدرێت خوێندن بووەستێت.
ئاژانسەکانی هەواڵ بڵاویانکردەوە، پێنج یاریزانى تیپى تۆپى پێى کچانی ئێران لە پاڵەوانێتى جامى ئاسیا لە وڵاتى ئوستوراڵیا لە شاندی هەڵبژاردەکەیان هەڵاتن و نەگەڕانەوە تاران. هاوکات سەرۆکى ئەمریکاش داوا لە ئوستراڵیا دەکات مافى پەنابەرى بەو کچە یاریزانانە بدات.
سەرۆک کۆماری تورکیا دەڵێت، پێشوازی لە هەڵوێستی برا کوردەکانمان دەکەین لە هەرێمی کوردستان کە رەتیانکردەوە بەشداری بکەن لەو شەڕ و ئاڵۆزییانەی ناوچەکە. دەشڵێت، ئەمڕۆ هێزەکانی ناتۆ مووشەکێکی ئێرانییان تێکشکاندووە کە ئاراستەی خاکی وڵاتەکەی کرابوو.
ئێوارەی ئەمڕۆ درۆنێکی بۆمبڕێژکراو لە گەڕەکێکی شاری هەولێر کەوتە خوارەوە، بە وتەی شایەتحاڵەکانیش، هیچ زیانێکی گیانی لێنەکەوتووەتەوە.
بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی گومرگی هەرێم دەڵێت، خۆراک و دەرمان شموولی سیستمی ئەسیکۆدا ناکەن و هەموو بازرگان و کۆمپانیاکانی بواری دەرمان و خۆراک دڵنیا دەکەینەوە کە ڕێکارەکان لە گومرگی دەروازەی نێودەوڵەتیی ئیبراهیم خەلیل بەهەمان میکانیزمی پێشوو جێبەجێدەکرێت
وتەبێژی ئەنجومەنی باڵای ئیسلامی عێراق وتی، بڕیارە چوارچێوەی هەماهەنگی شیعەکان بۆ تاوتوێکردنی پرسی کاندیدی سەرۆک وەزیران کۆ ببێتەوە و کەسێک بۆ پۆستەکە دیاری بکەن.
نزیکەی دوو هەفتەیە تەرمی کەسێک لە گەڕەکی سەرچناری سلێمانی دۆزراوەتەوە، کەسوکاری دیار نییە و پۆلیس بەدوایاندا دەگەڕێت.
وەزارەتی دارایی هەرێم رایگەیاند، رۆژی پێنجشەممە مووچەی مامۆستایانی گرێبەست و بەشێک لەفەرمانبەرانی هەمیشەیی و گرێبەست دابەش دەکرێت و
عێراق بڕی زیاتر لە ١٢ ملیار دیناری پارەی بلۆک کراوەکانی سەردەمی حکومەتی بەعسی لە ئیتاڵیاوە بە دەستهێنایەوە
جێگری سەرۆکی حکومەتی ماوەبەسەرچوو دەڵێت، "بەهۆی شەڕ و ئاڵۆزییەکانەوە ئاستی بەرهەمهێنانی کارەبا بە شێوەیەکی کاتی کەمبووەتەوە". دەشڵێت، "کار بۆ فرەسەرچاوەکردنی بەرهەمهێنانی کارەبا دەکەین، بۆ ئەوەی هاوڵاتییان تووشی کێشەی بێکارەبایی نەبن".
جێگری بەڕێوەبەری ئاسایشی حەسەكە دەڵێت، ٤٠٠ خێزانی عەفرین دوای هەشت ساڵ ئاوارەیی دەگەڕێنەوە بۆ سەر ماڵ و حاڵی خۆیان و وتیشی، دوای گەیشتنی ئەم كاروانە هەوڵ دەدرێت لەماوەی سێ رۆژدا تەواوی ئاوارەكان بگەڕێنەوە.
رۆژی یەکشەممە مووچەی مانگی دووی مامۆستایانی گرێبەستی وەزارەتی پەروەردە و خوێندنی باڵا دابەشدەکرێت.
حکومەتی ماوەبەسەرچوو رایگەیاند، رۆژی چوارشەممە بەبۆنەی رێککەوتنی ١١ـی ئازار لە هەرێم پشووی فەرمی دەبێت و رۆژی پێنجشەممەش ١٢ـی ئازار کراوەتە پشوو، لە پشووەکاندا رێکارەکانی دابەشكردنی مووچە بەردەوام دەبێت.
شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران، شڵەژانی لە بازاڕی سوتەمەنی و کانزاکانی جیهاندا دروستکرد، نرخی نەوت و گاز بەرزبوونەوەیەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی بەڵام زێڕ و زیو تا دێت نرخەکانیان کەمئەبێتەوە.
وەزارەتی دارایی حکومەتی ماوەبەسەرچوو خشتەی مووچەی مانگی دووی بڵاوکردەوە، بە گوێرەی خشتەکەش، سبەینێ دووشەممە، مووچەی وەزارەتەکانی خانەنشینانی شارستانی و پێشمەرگە و زیندانە سیاسیەکان و بەرکەوتووانی کیمیاباران و کەسوکاری شەهیدان و ئەنفالکراوان و پەروەردە و تەندروستی و خوێندنی باڵا دابەشدەکرێت.
ئەمیندارێتی گشتیی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق ، بڕیاریدا رۆژی دووشەممە لە سەرتاسەری عێراق پشووی فەڕمی دەبێت.
ئەمڕۆ ئاسمان بەگشتی لەنێوان نیمچە هەور و پەڵەهەور دەبێت، لەناوچە سنووریەکانی باکوور هەوری تەواو دەبێت، لەسنووری پارێزگای دهۆک تاکو کاتەکانی ئێوارە ئەگەری نمە بارانی کەم هەیە، پاشان کەش بەگشتی سەقامگیر دەبێتەوە، لە ناوچە شاخاوییەکان پلەکانی گەرما دادەبەزێت بۆ ژێر سفری سیلیزی.
قائیمقامیەتی سلێمانی دەڵێت، لە ئەمڕۆوە دابەشکردنی غاز لەناو گەڕەکەکانی سلێمانی دەستپێدەکات و نرخەکەی هەشت هەزار و ٥٠٠ دینارە.
وتەبێژی بەڕێوەبەرایەتی گشتی حەج و عومرەی هەرێم دەڵێت، سعودیە رەزامەندی دەربڕیوە رۆژانە ٥٠٠ ڤیزای عومرە بدرێت بە هاوڵاتیانی عێراقی.
جارێکی دیکە بە درۆن هێرش کرایە سەر هێڵەکانی پەیوەندی لە چیای زمناکۆلە سنوری دەربەندیخان.
حکومەتی ماوەبەسەرچوو دەڵێت، دواین گوژمەی تەمویلی مووچەی مانگی شوبات خرایە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی و ئەمڕۆ خشتەی مووچە رادەگەیەنرێت و دەست بە دابەشکردنی دەکرێت .
چاوگێک لە بانکی ناوەندی بە ئێن ئاڕتی وت، تەواوی مووچەی مانگی دووی مووچەخۆرانی هەرێم گەیشت، دارایی هەرێمیش وتی، لەگەڵ گەیشتنی تەواوی پارەکە خشتەی مووچەی مووچەخۆران بڵاودەکرێتەوە.
وتەبێژی سەرۆکایەتی هەرێم، رەخنەی توند لە دامەزراوە فەرمییەکانی عێراق و بە تایبەتی پەرلەمانی عێراق دەگرێت و دەڵێت، بێدەنگییان بەرامبەر هێرشەکانی سەر هەرێم جێگەی سەرسووڕمانە و پێویستە دامەزراوە فەرمییەکان بە جددی هەڵوێستی کردەییان هەبێت و رێگە لەو دەستدرێژییە ترسنۆکانە بگرن.
لەگەڵ کرانەوەی بازاڕدا، بەهای زێڕ لە بازاڕەکانی جیهاندا دابەزی و ئەمڕۆ یەک ئۆنسە لەو کانزا بە پێنج هەزار و ١٠٢ دۆلار مامەڵەی پێوەدەکرێت و مستقاڵێک زێڕی عەیارە ٢١ بە ملیۆنێک و ١٠٩ هەزار دینارە.
جەنگی ئێران و ئەمریکا و ئیسرائیل پێی نایە رۆژی دەیەمەوە و ئەمڕۆ ئیسرائیل لەرێگەی زنجیرەیەک هێرشەوە چەندین پێگە و بارەگای بەسیج و هێزە مەنییەکانی ئێران و کارگەی مووشەکی بۆردومانکرد، ئێرانیش بە مووشەکی بالستی وەڵامی هێرشەکانی ئیسرائیلی دایەوە و بە درۆنیش هێرشی کردە سەر چەند ئامانجێک لە وڵاتانی کەنداو.
بەرەبەیانی ئەمڕۆ لە کاتی پارشێو، جارێکی دیکە بە درۆن هێرشکرایە سەر فڕۆکەخانەی هەولێر و لەلایەن سیستمی بەرگرییەوە بەرپەرچدرایەوە و تێکشکێندرا.
ترەمپ لەبارەی هەڵبژاردنی موجتەبا خامنەیی وەکو رێبەری باڵای نوێی ئێران دەڵێت، "بە دیاریکردنی موجتەبا خامنەیی وەک رێبەر دڵخۆش نیم و با بزانین چی دەبێت".
لە ماوەی چەند رۆژی رابردوودا بازاڕی نەوتی جیهان تووشی گۆڕانکارییەکی گەورە بووە و ئەمڕۆش نرخی نەوت بەرزترین ئاستی مێژووی تۆمارکردووە و لە ماوی یەک رۆژدا نرخەکەی ٪٢٤ بەرزبووەتەوە، نرخی بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت بە ١١٥ دۆلار و سێ سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت، ئەمە یەکەمجارە لە چەند ساڵی رابردوو نرخی نەوت سەرووی ١٠٠ دۆلار بێت.
وەزارەتی نەوتی عێراق دڵنیایی دەداتە هاوڵاتیان کە کێشەی کەمی غازی ماڵان بوونی نیە و بەرهەمهێنانی رۆژانە دەگاتە حەوت هەزار و ٣٠٠ تۆن، جەختیش لە هەوڵە بەردەوامەکانیان دەکاتەوە بۆ دابینکردنی غاز بەشێوەیەکی ئاسان بۆ هاوڵاتیان.
ئاژانسی تەسنیم بڵاوی کردەوە، موجتەبا خامنەیی وەک ڕێبەری باڵای کۆماری ئیسلامی ئێران هەڵبژێردرا. موجتەبا خامنەیی دەبێتە سێیەم ڕێبەری باڵای ئێران.
ئاژانسی میهری ئێرانی دەڵێت، ئەنجومەنی شارەزایانی ئێران رابەری نوێی هەڵبژارد و بەمزووانە رایدەگەیەنن، سوپای ئیسرائیلیش دەڵێت، هەموو جێگرەوەیەکی خامنەیی دەکەنە ئامانج. سەرۆک کۆماری ئێرانیش دەڵێت، بە هەموو هێزێکەوە رووبەڕووی ئەوانە دەبنەوە کە دەستدرێژی دەکەنە سەر وڵاتەکەیان و لە وەڵامدانەوە سڵ ناکەنەوە. ئەمریکا و ئیسرائیلیش قسەی خۆیان کرد لەسەر هەڵبژاردنی رابەری نوێ.
رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێت، نووسینگەکانیان هیچی بەسەر نەهاتووە لەو هێرشانەی کراوەتەسەر شاری سلێمانی.
جێگری سەرۆکی حکومەتی ماوەبەسەرچوو دەڵێت، نابن بە بەشێک لەم جەنگە و لایەنگری ناکەن، بەڵام ئامادەن ببن بە بەشێک لە چارەسەر و لایەنگری ئاشتین.
وەزارەتی دارایی هەرێم دەڵێت، پڕۆسەی تەمویلکردنی مووچەی مانگی دوو بەردەوامە و بڕە پارەیەکی دیکە خرایە سەر هەژماری بانکی هەرێم و دەشڵێت، چاوەڕوان دەکرێت سبەی تەواوی پارەکە بگات و لەگەڵ گەیشتنیشی دەستبەجێ دەستبە دابەشکردنی دەکرێت.
سەرۆکی حکومەتی ماوەبەسەرچوو دەڵێت، "هەموو هەوڵێک دەدەین کوردستان لەشەڕ بپارێزین، دەشڵێت، "هیوادارین ناچار نەکرێین لەسەر پەلامارەکانی سەر هەرێمی کوردستان هەڵوێستی دیکەمان هەبێت".
پەرلەمانی عێراق دەڵێت، پێویستە رێگا بە هیچ لایەنێک نەدرێت کە عێراق بخاتە شەڕی ناوچەکە و دەشڵێت، پێویستە لایەنەکان پەلە بکەن لە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار و پێکهێنانی حکومەتی نوێ.
وەزارەتی تەندروستی ئێران ئاشکرایکرد، بەهۆی هێرشە هاوبەشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل تا ئێستا زیاتر لە هەزار و ٢٠٠ کەس کوژراون و ١٠ هەزار کەسی دیکەش بریندار بوون، کە لە نێوانیان سەدان ژن و منداڵ هەن.
لەبارەی هێرشە درۆنییەکانی سەر هەرێم سەرۆکی پارتی دەڵێت، دەبێت هەموو لایەک باش بزانن کە دانبەخۆداگرتنیش سنووری هەیە و دەشڵێت، بەردەوامبوونی ئەو هێرشانە دەرئەنجامی زۆر خراپی لێ دەکەوێتەوە کە زیان بە هەمووان دەگەیەنێت.
کەشناسی هەرێم دەڵێت، بەرانبارین لە سەنتەری شار و شارۆچکەکان بەشێوەی نمەباران بەردەوام دەبێت و بەفریش لە ناوچە شاخاوییە بەرزەکان دەبارێت.
بەهۆی گرژی و ئاڵۆزییەکانی ناوچەکەوە، وەک رێکارێک بۆ پاراستنی فڕۆکە مەدەنییەکان، وەزارەتی گواستنەوەی عێراق دەستی بە شاردنەوەی فڕۆکەکان کردووە لە شوێنی پاریزراودا.
سەرۆکی حکومەتی ماوەبەسەرچوو دەڵێت، ژنانی کورد رۆڵێکی سەرەکی و دیاریان لە بنیاتنانی کۆمەڵگە و پاراستنی ناسنامەی نەتەوەییدا هەبووە.
بەهۆی جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران، نرخی سوتەمەنی لە هەرێمی کوردستان گۆڕانکاری بەسەرداهات، لە کاتێکدا دابەشکردنی بەنزینی حکومی بە نرخێکی جێگیر بەردەوامە، بەڵام نرخی گازی شل (غازی ماڵان) بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەتەوە و یەک بتڵ غاز گەیشتووەتە ٢٠ هەزار دینار.
سەرۆکی یەکێتیی دەڵێت، زیادکردنی رۆڵی ژنان لە ناوەندەکانی بڕیاردا بە ئەرکی خۆیان دەزانن و دەڵێت، "دەبێت دوور لە دروشم کار بۆ ژیانێکی باشتر بۆ ژنان بکەین".
چاوەڕوان دەکرێت ئەمڕۆ تەواوکاریی مووچەی مانگی دووی هەرێم لە بەغداوە رەوانە بکرێت و لیستی مووچەش رابگەیەندرێت.
ئەمڕۆ لە جیهاندا بە رۆژی ژنان دیاریکراوە و بەو بۆنەیەوە لە سەرانسەری جیهاندا چالاکیی جۆراوجۆر بەڕێوەدەچن، ٨ـی مارس، رۆژی کردار و کۆکردنەوەی دەرفەتێکە بۆ دووپاتکردنەوەی پابەندبوونی دەوڵەت بۆ پێشخستنی یەکسانی و مافەکانی ژنان، لە هەموو شوێنێک و هەموو کاتێک.
دەزگای ئاسایشی هەرێم دەڵێت، ئەمشەو بە چوار درۆن بارەگای هێزەکانی ٧٠ کراوەتە ئامانج و بە دوو درۆنیش هێرش کراوەتە سەر نزیک بارەگای یوئێن و نووسینگەی کونسوڵخانەی تورکیا.
كۆمكاری عەرەبی بڕیاریدا سبەینێ لە رێگەی ڤیدیۆ كۆنفرانسەوە كۆبوونەوەیەكی بەپەلە بۆ وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی ئەندام رێكبخات، بە مەبەستی تاوتوێكردنی هێرشە بەردەوامەكانی ئێران بۆ سەر خاكی چەند وڵاتێكی عەرەبی لە هەفتەی دووەمی جەنگدا.
هەرچەندە نزیکەی ١٠ رۆژە ئێران و ئیسڕائیل لە جەنگێکی قورسدان پێکەوە بەڵام لە هەردوو وڵاتەکەدا هێشتا خوێندن رانەوەستاوە و مووچەش وەک مانگەکانی پێشوو لەو دوو وڵاتە هەر دابەش دەکرێت.
شانەی راگەیاندنی ئەمنی، گرتنەبەری چەند رێوشوێنێکی ئەمنی تووندی بۆ سەپاندنی یاسا و پاراستنی عێراق راگەیاند و جەختی لە بەهێزکردنی بڵاوەپێکردنی سەربازی لە ناوچە سنوورییەکان کردەوە بۆ کۆنترۆڵکردنی بارودۆخی ئەمنی.
نێچیرڤان بارزانی و سەرۆک کۆماری فەرەنسا، لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا، دۆخی ناوچەکەیان تاوتوێ کرد، هەردوولا هاوڕابوون لەسەر پێویستیی چڕکردنەوەی هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ رێگری لە فراوانبوونی زیاتری بازنەی ململانێکان.
هاوپەیمانی ئیدارەی دەوڵەت دەڵێت، عێراق نابێتە بەشێک لە ململانێکانی ناوچەکە، زیاتر لەوەش بەهیچ شێوەیەک رێگە نادەن لە عێراقەوە هێرش بکرێتە سەر وڵاتانی دراوسێ.
وەزیری بەرگری توركیا دەڵێت، بۆئەوەی لەگەڵ ئیسڕائیل گرژی نەکەوێتە نێوانیان پەیوەندیەکانیان لەگەڵ ئیسڕائیل دەپارێزن.
بەڕێوەبەرایەتی نەوت و کانزاکانی هەولێر دەڵێت، پڕۆسەی دابەشکردنی غازی ماڵانی لە ناو شاری هەولێر و دەوروبەری دەکرێتە ئەلیکترۆنی.
کەشناسیی هەرێم دەڵێت، لە درەنگانی ئەمشەودا شەپۆلێکی بارانبارین و سەرما تەواوی ناوچەکانی هەرێم دەگرێتەوە و بەفریش لە ناوچە شاخاوییەکان دەبارێت.
لەگەڵ پەرەسەندنی گرژییە سەربازییەکانی نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل بەرامبەر ئێران، بازاڕە جیهانییەکانی وزە و کانزا گرانبەهاکان تووشی شۆکێکی گەورە بوون؛ بە جۆرێک نرخی نەوت و گاز بەهۆی ترسی دابینکردن بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبوونەوە، لە بەرامبەریشدا زێڕ و زیو وەک پەناگەیەکی ئارام یکۆردی نوێیان لە بەرزبوونەوەی نرخەکاندا تۆمار کرد.
سهرۆك وهزیرانی عێراق دەڵێت، پێویسته ههوڵهكان بخرێنهگهڕ بۆ بهرفراوانبوونی جهنگ و گهیشتن به چارهسهر بهبێ ئهوهی ناوچهكه رووبهڕووی ههڕهشهی جهنگێكی سهرتاسهریی ببێتهوه.
له گوندێکی سنووری قهڵادزێ لە ئیدارهی ڕاپهڕین، گولـلههاوهنێك به مێردمنداڵێکدا تهقییهوه و بەهۆیەوە گیانی لهدهست دا.
دەسەڵاتی فڕۆکەوانیی مەدەنی عێراق بڕیاریدا ماوەی داخستنی ئاسمانی وڵاتەکەی بەڕووی سەرجەم گەشتە ئاسمانییەکاندا بۆ ماوەی ٧٢ کاتژمێری دیکە درێژ بکاتەوە، ئەمەش وەک رێکارێکی کاتی و خۆپارێزییە بەهۆی ئاڵۆزیەکانی ناوچەکە.
چاوەروان دەکرێت سبەی تەواوکاریی مووچەی مانگی دووی هەرێم لە بەغداوە رەوانە بکرێت و لیستی مووچە رابگەیەندرێت. ئەوەش دوای ئەوەی پینجشەمەی رابردوو دارایی هەرێم وتی، نزیکەی ٢٧٥ ملیار بە چوار چەردە وەک بەشێک لە تەمویلی مووچەی مانگی دوو خراوەتە سەر هەژماری بانکییان.
بەهۆی هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆسەر ئێران و ئاڵۆزییەکانی ناوچەکە نرخی نەوت بەرزبوونەوەیەکی بەرچاوی تۆمارکرد و گەیشتە سەرووی ٩٠ دۆلار کە لە ساڵی ٢٠٢٠ـەوە بەو شێوەیە بەرز نەبووەتەوە.
ئەمڕۆ ساڵڕۆژی راپەڕینی خەڵکی سلێمانییە، لەو رۆژەدا سلێمانی هاوشێوەی شار و ناوچەکانی دیکە لەدژی دەسەڵاتی رژێمی پێشووی عێراق راپەڕینی کرد.
سەرۆک کۆماری ئێران دەڵێت، بڕیاردراوە چیتر وڵاتانی دراوسێ ناکەنە ئامانج بەو مەرجەی لە ناوچەکانی ئەوانەوە هێرش نەکرێتەسەر ئێران. دەشڵێت، وڵاتەکەی هیچ دوژمنایەتییەکی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکەدا نییە و پابەندە بە یاسا نێودەوڵەتییەکان و بنەما مرۆییەکان.
پەیامنێری ئێن ئاڕ تی دەڵێت، دەنگی چەند تەقینەوەیەکی بەهێز لە سنووری چۆمان بیستراوە و بەپێی چاوگە ئەمنییەکان، سێ (درۆن) لە سنووری ناوچەکە کەوتوونەتە خوارەوە و هیچ زیانێکی گیانییان نەبووە.
روانگەی ئیکۆی عێراق دەڵێت، بەهۆی داخستنی گەرووی گورمز عێراق ملیۆنان دۆلار زیانی بەرکەوتووە. دەشڵێت، پێویستە حکومەت هەنگاوی بەپەلە بگرێتەبەر بۆ زیندووکردنەوەی پڕۆژەی "رێگای شام"، کە بە پڕۆژەیەکی ستراتیژی و نیشتمانیی دادەنرێت بۆ دوورکەوتنەوە لە زیانە ئابوورییەکان.
شەڕی ئێران لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل چووە هەفتەی دووەمی خۆی و نادڵنیایی نوێ لە دەوری چۆنیەتی کۆتاییهاتنی ململانێکان یان کەی کۆتایی دێت زیاتربوون، میدیاکانی ئێران باسیان لە دووبارە بۆردومانكردنی تاران کردووە، هاوکات سوپای ئیسرائیلیش هێرشە مووشەکییە نوێیەکانی ئێرانی راگەیاند.
بافڵ تاڵەبانی لە چاوپێکەوتنێکدا دەڵێت، هیچ ئۆپەراسیۆنێکی چەکداریی سنووربڕ لە خاکی هەرێمی کوردستانەوە روونادات، دەشڵێت، پێویستە کوردستان ببێت بە پردێک بۆ نێوەندگیری نەک گۆڕەپانی شەڕ.
وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەری زانستی لە راگەیەندراوێکی هاوبەشدا دەڵێن، لە یەکشەممە ٨ ی ٣ ی ٢٠٢٦ تا دووشەممە ٢٣ ی ٣ ی ٢٠٢٦ ، لە گشت ناوەندەکانی خوێندنی وەزارەتی پەروەردە و وەزارەتی خوێندنی باڵا پشوو دەبێت.
لە گەرمەی جەنگ و هەرادا، کورد وتەنی ترەمپ هەر دەڵێی مێش میوانی نییە و خەریکی میوانداریکردنی یاریزانەکانی خولی ئەمریکییە.
شەش رۆژە جەنگ لەنێوان ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران بەردەوامە و ئێرانیش دەڵێت ٢٢ـەمین شەپۆلی ئاڕاستەی ئیسرائیل و بنکەکانی ئەمریکا کردووە وسوپای ئیسرائیلیش وتی، ١٥ـمین شەپۆلی هێرشەکانیان بۆ سەر بنکە و دامەزراوەکانی ئێران دەستپێکردووە.
قسەیەکی بەربڵاو هەیە لەئێستادا دەوترێت ئەمریکا بەدەست هاوپەیمانە عەرەبیەکانیەوە گیریخواردووە، ئەوەش بەهۆی خستنەخوارەوەی فڕۆکە ئەمریکیەکان لەلایەن کوەیت کە تا ئێستاش بەردەوامە.
سودانی و نێچیرڤان بارزانی پەیوەندییەکی تەلەفۆنییان ئەنجامدا و تاوتوێی بارودۆخی ناوچەکەیان کرد، ئەو دەستدرێژییانە رەتدەکەنەوە کە شارەکانی هەرێم و عێراقیان کردووەتە ئامانج و جەختیان لەوە کردەوە رێگە بەوە نەدرێت خاکی عێراق بکرێتە شوێنی هێرش کردنە سەر وڵاتانی دراوسێ.
دوای شەش رۆژ لە هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران بەهای زێڕ لە بازاڕەکانی جیهاندا بەردەوامە لە بەرزبوونەوە و ئەمڕۆ یەک ئۆنسە لەو کانزا بە پێنج هەزار و ٨٤ دۆلار و ٦٦ سەنت مامەڵەی پێوەدەکرێت و مستقاڵێک زێڕی عەیارە ٢١ بە ملیۆنێک و ١١٦ هەزار دینارە.
ناوەندی هاوبەشی زانیاریی دەریایی (JMIC) دەڵێت، لە ماوەی ٢٤ کاتژمێری رابردوودا تەنها دوو کەشتی بە گەرووی هورمزدا تێپەڕیون کە ئەوانیش کەشتی گواستنەوەی کاڵا بوون نەک کەشتی نەوتهەڵگر.
رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ لە نوێترین راپۆرتیدا، تێچووی چوار رۆژی سەرەتای هێرشەکانی ئەمریکا بۆ سەر ئێران ئاشکرا دەکات و دەڵێت، تێکڕای تێچووەکان گەیشتووەتە ١١ ملیار دۆلار، کە بەشێکی زۆری بۆ مووشەکە بەرگرییەکان تەرخان کراوە.
پۆلیسی سلێمانی دەڵێت، مەفرەزەکانی نوسینگەی ناوبازاڕی نەهێشتنی تاوانی سلێمانی، تۆمەتبارێکیان دەستگیرکرد کە چەند جارێک کەلوپەلی کارەبایی لە کۆگا و دوکانەکانی ناوبازاڕی شارەکە دزیبوو.
بەپێی زانیارییەکانی ئێن ئاڕ تی، سبەینێ كۆبوونەوەی وەزارەتی پەروەردە بەڕێوە دەچێت، لە كۆبوونەوەكە بڕیار دەدرێت كە دەوامی قوتابخانەكان دەست پێ دەکاتەوە یان پشووەكە درێژ دەکرێتەوە.
ئەندامێکی شاندی ئیمراڵیی دەم پارتی دەڵێت، کاتی ئەوە هاتووە حکومەتی تورکیا هەنگاوی کرداری و کۆنکرێتی بۆ پرۆسەی چارەسەری بنێت و دەشڵێت، گەل چاوەڕێی گۆڕینی بارودۆخی ئۆجەلان و ئازادکردنی زیندانیانی سیاسییە.
وەزارەتی سامانە سروشتییەكانی هەرێم دەڵێت، بەهۆی هێرشەکانەوە بۆ سەر کێڵگەی نەوتی ئێچ کەی ئێن لە سەرسەنگ، بەرهەمهێنانی نەوت راگیرا.
سەرۆکی ئەمریکا لە نوێترین لێدوانیدا دەڵێت، هێرش و بۆردومانەکانیان بۆ سەر خاکی ئێران بەردەوام دەبێت و دەشڵێت، ناردنی هێزی زەمینی بۆ ئێران کات بەفیڕۆدان دەبێت.
لە دوای هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران ئەمڕۆش، نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا زیاتر بەرزبووەوە و نرخی بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت بە ٨٧ دۆلار و ٤٣ سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
ئەمڕۆ ئاسمان پەڵە هەور بۆ نیمچە هەور دەبێت، لەگەل ئەگەری بوونی تۆزێکی سووک لە کەشدا، پلەکانی گەرما نزیک دەبێتەوە لە تۆمارکراوەکانی دوێنێ، سبەینێش لە زۆربەی ناوچەکانی هەرێم باران دەبارێت و لە سەرجەم ناوچە سنووییەکان بەفر دەبارێت.
هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران پێی نایە رۆژی حەوتەمەوە و میدیاکانی ئێران دەڵێن، لە هێرشێکی ئیسرائیلدا بۆسەر شیراز ٢٠ کەس کوژراون. وتەبێژی سوپای پاسدارانیش دەڵێت، جەنگیان لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل چووەتە قۆناغێکی نوێوە و گورزی کوشندەیان لە دوژمنداوە، سوپای ئیسرائیلیش دەڵێت، سوپرایزیان بۆ قۆناغی نوێی جەنگ هەیە.
هێرشەکان بۆسەر هەرێم بەردەوامە و لە درەنگانی شەوی رابردوودا زیاتر لە دوو جار چیای کۆڕەک بە ئامانج گیراوە و هاوکات بە درۆن هێرشکرایەسەر سۆران و دهۆک و خەبات و کۆیە و رەواندز و چۆمان و چوار کەس برینداربوون.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، "هیچ بژاردەیەکمان نەبوو جگە لە هێرشکردن بۆ سەر ئێران. دەشڵێت، سوپای وڵاتەکەی توانیویەتی زۆربەی توانای مووشەکیی ئێران تێکبشکێنێت".
کەمێک پێش ئێستا دەنگی چەند تەقینەوەیەکی بەهێز لە چیای کۆڕەک بیسترا و بەپێی زانیارییەکان، بە زیاتر لە دوو درۆن هێرشکراوەتە سەر چیای کۆڕەک. لە ماوەی سێ رۆژدا ١٢ جار هێرش کراوەتە سەر چیای کۆڕەک.
تەلەڤزیۆنی فەرمیی ئێران دەڵێت، شەپۆلێکی تری هێرشە مووشەکییەکانیان بۆ سەر ئیسرائیل دەستیکردووە و دەیان مووشەکی بالیستی ئاراستەی ئامانجە ستراتیژییەکان کراون.
پەیامنێری ئێن ئاڕ تی دەڵێت، کەمێک پێش ئێستا بە درۆن هێرشکرایە سەر کەمپی هێزە ئۆپۆزسیۆنەکانی ئێران لە سورداش. چاوگێکیش بە ئێن ئاڕ تی وت، هێرشەکە هیچ زیانێکی گیانی نەبووە.
سەرۆکی کۆمەڵی دادگەری و شاندێکی یاوەری سەردانی کونسوڵخانەی تورکیایان کرد لە هەولێر و گفتوگۆیان کرد لەبارەی بارودۆخی ناوچەکە و هەردوولا هاوڕابوون کە ئەو ئاڵۆزیانەی وڵاتانی ناوچەکەی گرتووتەوە دەرەنجامی جەنگێکی سەپێندراوە.
کەمێک پێش ئێستا دەنگی تەقینەوەیەکی بەهێز لە ناوەندی سۆران بیسترا و بەهۆیەوە دووکەڵێکی زۆر بە ئاسماندا بەرزبووەوە و بە چاوگێک لە نەخۆشخانەی ئاشتیش سۆرانیش دەڵێت، "بەهۆی رووداوەکەوە کەسێک برینداربووە".
وهزیری دهرهوهی ئێران دەڵێت، ئەو پێشکەوتنە بەرچاوانەی لە دانوستانەکاندا بەدەستهاتبوون، ئەمریکا لێڵیان کرد و شاردیانەوە". دەشڵێت، "پلانی یەکەمی ترەمپ شکستی هێنا و پلانی دووەمیشی شکستێکی گەورە دەهێنێت".
پەرلەمانتارێکی نەوەی نوێ دەڵێت، حکومەتی ماوە بەسەرچوو وەک هەمیشە ١٢٠ ملیاری مانگی دووی دواخست بەبێ هیچ هۆکارێک تا گەشتە کۆتایی ئەم هەفتەیە و دەشڵێت، ئەگەر هەرێم لە کۆتایی مانگی دوو داهاتی ناوخۆی بناردایە ئیستا دابەشکردنی مووچەی مانگی دوو کۆتایی هاتبوو ئامادەکاری بۆ مانگی سێ دەکرا .
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، "دەبێت بەشداربم لە هەڵبژاردنی رابەری داهاتووی ئێران، وەک چۆن دێلسی رۆدریگێزم بۆ سەرۆکایەتیی ڤەنزوێلا دیاریکرد."
فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوەی هەرێم دەڵێت، ئەو هاوڵاتییانەی لە ئیمارات گیریان خواردووە، لەمەودوا دەتوانن لە رێگەی سعودییە و بەبێ ڤیزای پێشوەختە بگەڕێنەوە ماڵەوە.
سەرۆکی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا دەڵێت، هیوادارە حکومەتی نوێی عێراق پەیڕەوێکی نیشتیمانیی سەربەخۆ بگرێتەبەر و دەشڵێت، عێراق خوازیاری پەیوەندییەکی هاوسەنگە لەگەڵ هەموواندا بەجۆرێک کە خزمەت بە بەرژەوەندییەکانی و سەقامگیری ناوچەکە بکات.
بافڵ تاڵهبانی لەگەڵ سەڵاحەدین بەهائەدین کۆبوونەوە و لەبارەی دۆخی ناوچەکە و دواین پێشهات و گۆڕانکارییەکان گفتوگۆیان کرد.
بەهۆی راوەستانی گەشتە ئاسمانییەکان، ژمارەیەک عومرەکاری دیکەی هەرێمی کوردستان بە رێگەی وشکانی گەڕانەوە. وتەبێژی حەج و عومرەی کوردستانیش داوا لە هاوڵاتییان دەکات، تا بارودۆخ سەقامگیر دەبێتەوە لە پێناو سەلامەتی خۆیان گەشتی عومرە نەکەن.
وەزارەتی نەوتی عێراق دڵنیایی لە غای ماڵان دەدات و دەڵێت، ”یەدەگی پێویستی غازمان هەیە و هاوکاری هەرێمی کوردستانیش دەکەین".
کۆمەڵەی کێڵگە پەلەوەرییەکانی سلێمانی دەڵێت، بەهۆی دابەزینی بەردەوامی نرخی مریشکی زیندوو لە ناو هۆڵەکانی بەرهەمهێنان رووبەرووی قەیرانی ئابووری بوونەتەوە، هاوکات داواکارییەک ئاڕاستەی حکومەت و لایەنە پەیوەندیدارەکانیش دەکات.
دارایی هەرێم دەڵێت، بڕی ٢٧٤ ملیار و ٩٦٢ ملیۆن دینار بە چوار گوژمە وەک بەشێک لە تەمویلی مووچەی مانگی دووی مووچەخۆرانی هەرێم خرایە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی، لقی هەولێری بانکی ناوەندی عێراق، کە بریتیە لە تەمویلی مووچەی مانگی دووی خانەنشینان و سودمەندانی چاودێری کۆمەڵایەتی و فەرمانبەرانی گرێبەست و مینحەی زیندانیانی سیاسی.
چوار سهرۆكایهتیهكهی عێراق كۆبونهوه و لهبارهی پێشهاتهكانی ناوخۆی وڵاتهكه و رۆژههڵاتی ناوهڕاست گفتوگۆیان كرد، پشتیوانی خۆیان بۆ رێوشوێنەکانی حکومەت بۆ سەپاندنی ئاسایش و سەقامگیری و پاراستنی سەروەری وڵات راگهیاند و جەختیشیان لە هەڵوێستی پتەوی عێراق کردەوە، لە دژی بەکارهێنانی خاکەکەی وەک شوێنی هێرش بۆ سەر وڵاتانی دراوسێ یان هەڕەشەکردن لەسەر ئاسایشی وڵاتەکانیان، وتیشی، بۆردوومانکردنی هەرێم پێشلکاری ئاشکرای سەروەریی خاکی عێراقە.
بەڕێوەبەری بازرگانیی هەرێم لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا دەڵێت، کاڵایەکی زۆر لە کۆگاکانی کەرتی گشتی و تایبەتدا هەیە و دڵنیایی دەدەن بە هاوڵاتیان کە مەترسیان لەسەر کەمبوونەوەی کاڵا نەبێت.
دوای شەش رۆژ لە هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران بەهای زێڕ لە بازاڕەکانی جیهاندا بەردەوامە لە بەرزبوونەوە و ئەمڕۆ یەک ئۆنسە لەو کانزا بە پێنج هەزار و ١٦٩ دۆلار و ٨٧ سەنت مامەڵەی پێوەدەکرێت و مستقاڵێک زێڕی عەیارە ٢١ بە ملیۆنێک و ١٣٢ هەزار دینارە.
٣٥ ساڵ لەمەوبەر خەڵکی کوردستان راپەڕینیان کرد بۆ ئەوەی حکومڕانییەکی دادپەروەرانە بێتە ئاراوە و لە خۆشگوزەرانی و ئازادییدا بژین و نەهامەتییەکانیان کۆتایی بێت، بەڵام بە پێچەوانەوە، دەسەڵاتی کوردی سەرقاڵی خۆدەوڵەمەندکردن و ململانێی یەکتر بوون و ژیان و گوزەرانی خەڵکیان لەبیر کرد.
وتەبێژی حکومەتی ماوەبەسەرچوو دەڵێت، ئەو راپۆرتانەی باسی هەرێمی کوردستان دەکەن کە گوایە بەشێکە لە پیلانێک بۆ پڕچەککردن و ناردنی پارتە کوردییە ئۆپۆزسیۆنەکان بۆ ناوخاکی ئێران بەتەواوی ناڕاستن و رەتیان دەکەنەوە.
رۆژی ٢٨ـی شوباتی ٢٠٢٦، سوپای پاسدارانی ئێران پەیامی داخستنی تەواوەتی گەرووی هورمزی راگەیاند، کە بە شادەماری وزەی جیهان دادەنرێت. بەهۆی ئەم هەڕەشەیە و هێرشەکانی سەر ئێرانەوە، حکومەتی عێراق بڕیاریدا بەرهەمهێنانی نەوت لە کێڵگەی رومێلە (گەورەترین کێڵگەی نەوتی وڵاتەکە) و پڕۆژەی قورنە ٢ـی رۆژئاوا رابگرێت، بەمەش رۆژانە نزیکەی یەک ملیۆن و ٢٠٠ هەزار بەرمیل نەوت راگیرا.
سەرۆکی هەرێم، لە ساڵیادی ٣٥ ساڵەی راپەڕین دەڵێت ، هەرێمی کوردستان وەک هەمیشە فاکتەرێکی سەرەکیی ئارامی و ئاشتی دەبێت و نابێته بەشێک لە هیچ ململانێ و پەرەسەندنێکی سەربازی کە زیان بە ژیان و ئاسایشی هاووڵاتییانمان بگەیەنێت، وتیشی، بۆ ئەوە پێویستیان بە یەکڕیزی و تەبایی هەیە.
پەیامنێری ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، هاوردەکردنی بەرهەمە کشتوکاڵییەکان لە دەروازەی سنووری باشماخەوە دەستیپێکردەوە.
لە دوای هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران ئەمڕۆش، نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا زیاتر بەرزبووەوە و نرخی بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت بە ٨٢ دۆلار و ٥٧ سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
سەرۆکی یەکێتی لە یادی ٣٥ ساڵەی راپەڕین پیرۆزبای لە گەلی کورد دەکات و دەڵێت، "پیرۆزبای ٣٥ ساڵەی راپەڕین لە خەڵکە خۆشەویستەکەمان دەکەم، راپەڕین کە لە رانیەوە بڵێسەیدا، سەرەتای وەرچەرخان و سەردەمێکی نوێ بوو بۆ گەلەکەمان، کە ئێمە لە یەکێتی ئەندازیاری راپەڕینین و شانازی خاوەندارێتی ئەم دەستکەوتە مێژووییەمان پێبڕاوە، بەرپرسیارێتی هەموومانە بە پێکەوەیی و رۆحیەتی نیشتمانیی دوور لە دروشم هەنگاو بنێین بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانمان و یەک دەنگی و یەک گوتاری گەلەکەمان بنیادبنێینەوە ".
چاوگێک لە دارایی عێراق بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، بڕیاری خەرجکردنی پارەی مووچەی مانگی دووی هەرێم دراوە و بەزووترین کات خەرجدەکرێت.
کۆمپانیای دانەغاز دەڵێت، هەركات بە گونجاو زانرا ئامادەن بۆ ئەوەی دەستبكەنەوە بە بەرهەمهێنانی غاز.
چاوگێک لە دارایی عێراق بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، بڕیارە ئەمڕۆ تەمویلی مووچەی مانگی دووی موچەخۆرانی هەرێم دەستپێبکات.
ئەمڕۆ، ئاسمان هەوری تەواو دەبێت، لەهەندی ناوچەکانی ناوەراست و رۆژهەلاتی هەرێم کەمێک نمە باران دەبارێت، لەگەل کەمێک بەفر بارین بەتایبەتی لەناوچە شاخاوییە سنووریەکانی رۆژهەلات، ئەم ناجێگیریەی کەش بەردەوامی دەبێت تاکو کاتەکانی ئێوارە پاشان کەش سەقامگیر دەبێتەوە، لە کاتەکانی بەیانی تاکو نیوەڕۆ ئەگەری کەمێک چالاک بوونی با هەیە، پلەکانی گەرماش کەمێک بەرزدەبێتەوە، سبەینێش ئەگەری بوونی تۆزێکی سووک هەیە.
سەرۆکی یەکگرتوو دەڵێت، "راپەڕینی ١٩٩١ پیرۆز بێت لەگەلی باشوری کوردستان، رۆژێکی پڕشنگدارە لە مێژوی گەلەکەمان و دەروازەیەکی گرنگ بوو بۆ قۆناغێکی نوێ، بەڵام لەدوای ٣٥ ساڵ تێپەڕین بەسەر ئەو رۆژە مێژوییەدا بەداخەوە گەلەکەمان ئێستا لە نائومێدیەکی گەورەدایە بۆ ئایندەی مافەکانی و دەسەڵاتدارانی هەرێمیش دەستکەوتەکانیان کردووەتە قوربانی ویستە حزبی و ململانێ نادروستەکانیان".
ئەمڕۆ ئیسرائیل هێرشیکی نوێی بۆسەر تاران دەستپێکرد و شەوی رابردووش تاوەکو بەرەبەیانی، ئەمریکا و ئیسرائیل هێرشێکی ئاسمانی چڕیان کردە سەر ئێران چەندین سەکۆی مووشەکی و سیستمی بەرگری ئاسمانی و جبەخانە و بنکەی پاسدارانیان لەناوبرد، ئێرانیش بە مووشەک و درۆن ئیسرائیل و چەند پێگەیەکی ئەمریکای لە کەنداو بۆردومان کرد.
بە بۆنەی ٣٥ـەمین ساڵیادی دەستپێکی راپەڕینی گەلی کوردستان مەسعود بارزانی پەیامێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت، راپەڕین بەرهەم و درێژكراوەی خەبات و قوربانیدانی دەیان ساڵەی جەماوەر و هێزە خەباتگێڕەكانی كوردستان بوو، هیوادارن كە هەرچی كێشە و ناكۆكی لە ناوچەكەدا هەیە بە رێگەی ئاشتیانە بگاتە ئەنجام و چارەسەر.
دوای ئەوەی بەشێکی میدیا ئەمریکی و عەرەبییەکان بڵاویانکردەوە، حزبە ئۆپۆزسیۆنەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان پێشمەرگەکانی ناردووەتە ئێران بۆ شەڕکردن، هەرزوو حزبە کوردییەکان ئەو هەواڵانەیان رەتکردەوە و وتیان, بەهیچ شێوەیەک هێزیان نەناردووەتە ئێران.
سوپای ئێران دەڵێت، رەتیدەکەنەوە هیچ مووشەکێکیان ئاراستەی تورکیا کردبێت، جەختیان لەوە کردەوە کە رێز لە سەروەری ئەو وڵاتە دەگرن.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، لە هێرشەکانیان بۆ سەر ئێران پێشکەوتنی گەورەیان بەدەستهێناوە و تەواوی توانا ئەتۆمییەکانی ئەو وڵاتەیان لەناوبردووە، هۆشداریش دەداتە هەر کەسێک کە هەوڵی جێگرتنەوەی دەسەڵات بدات و سەرکردایەتی ئێران بکات؛ کۆتاییەکەی مردن دەبێت.
فەرماندەی ناوەندی هێزەکانی ئەمریکا دەڵێت، هێزەکانیان بەردەوامن لە ئۆپەراسیۆنەکانیان بۆ لەناوبردنی سەرچاوەی هەڕەشە موشەکییەکانی ئێران و زۆر بە وردی ئەوانە لەناو دەبەن و تێکیان دەشکێنن کە هەڕەشەن بۆسەر هێزەکانیان.
ئاژانسی تەسنیم دەڵێت، بەرپرسێکی باڵای ئێران هەموو ئەو دەنگۆیانە رەتدەکاتەوە کە پەیامی نهێنییان ناردبێت بۆ ئەمریکا، جەختدەکاتەوە کە هێزەکانیان لە ئامادە باشیدان بۆ جەنگێکی درێژخایەن.
کەمێک پێش ئێستا بە درۆن هێرش کرایە سەر ئۆردوگای کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان لە سورداشی سنووری سلێمانی.
نوسینگەی سەرۆک وەزیرانی عێراق دەڵێت، سودانی سەرجەم بەرپرسانی هەواڵگری لە فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی دەشتی نەینەوا دوورخستەوە و وتووشیەتی، "هیچ نەرمییەک نانوێنین لە بەرامبەر هەر هەوڵێک بۆ راکێشانی عێراق بۆ ناو شەڕ".
بەپێی زانیارییەکان کەمێک پێش ئێستا لە سنووری خازر لە سنووری کەرکوک رووبەڕووبوونەوە لە نێوان هێزەکانی پێشمەرگە و گرووپێکی چەکداریی عێراق روویداوە.
وتەبێژی کۆشکی سپی دەڵێت، سەرۆکی ئەمریکا سەبارەت بە بنکە سەربازییەکانمان لە هەرێمی کوردستان قسەی لەگەڵ سەرکردەکانی کورد کردووە.دەشڵێت، "دەنگۆی پڕچەککردنی هێزە کوردەکانی ئێران رەت دەکەینەوە".
نێچیرڤان بارزانی و عەباس عێراقچی لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا دوایین پەرەسەندنەکانی ناوچەکە و لێکەوتەکانییان تاوتوێ کرد و هەردوولا جەختیان لە گرنگیی پاراستنی ئارامی و سەقامگیری کردەوە.
ئاسایشی هەولێر ئاگاداری هاوڵاتییان دەکات کە لە کاتی کەوتنەخوارەوەی هەر درۆن یان موشەکێک، بە هیچ شێوەیەک لە شوێنی رووداوەکە کۆ نەبنەوە.
کەمێک پێش ئێستا دەنگی چەند تەقینەوەیەکی بەهێز لە هەولێر بیسترا و بەپێی زانیارییەکانیش، هێرشی درۆنی بووە و ئامانجەکان بۆ کونسوڵخانەى ئەمریکا و فڕۆکەخانەى هەولێر بووە، بەڵام لەلایەن سیستمى بەرگرى بەرپەرچدرایەوە و تەقێندرایەوە.
سەرۆک کۆماری ئێران دەڵێت، "هەوڵماندا لەریگەی دیبلۆماسییەوە خۆمان لە شەڕ دووربخەینەوە بەڵام ئەمریکا و ئیسرائیل هیچ بژاردەیەكیان بۆ نەهێشتووینەتەوە جگە لە بەرگریكردن لە خۆمان".
کەمێک پێش ئێستا کارەبا لە زۆربەی پارێزگاکانی عێراق بە تەواوی پچڕا و وەزارەتی کارەبای عێراقیش دەڵێت، بەهۆی فشار و کێشەی هونەرییەوە بووە و لە چەند کاتژمێری داهاتوودا دۆخی کارەبا ئاسایی دەبێتەوە.
بڕیارە ڕۆژی شەممە، پەرلەمانی عێراق کۆبوونەوەیەکی تایبەت ئەنجام بدات و بەپێی کارنامەکە، تەوەرەی سەرەکیی دانیشتنەکە بۆ گفتوگۆکردنە لەبارەی ئاڵنگارییە ئەمنییەکانی عێراق و ناوچەکە، کە تێیدا فەرماندە باڵا ئەمنییەکان ئامادە دەبن.
لە کاتێکدایە نزیکەی ٧٠٠ هەزار دەرچووی دانەمەزراو هەیە بەڵام مەسرور بارزانی چوار کەسی بە پلەی باڵا وەک راوێژکار لە ئەنجومەنی شورای هەرێم دامەزاندووە لەسەر میلاکی وەزارەتی داد.
وەزارەتی دارایی عێراق دەڵێت، دۆخی دارایی عێراق سەقامگیرە و ئەو دەنگۆیانەی باس لە کێشەی کەمی نەختینەی دەکەن دوورن لە راستییەوە و دەشڵێت، تەرخانكراوەكانی تایبەت بە چاودێری كۆمەڵایەتی بەتەواوەتی لەچوارچێوەی بودجەدا مسۆگەرەو هیچ قەیران و كۆسپێكی دارایی نییە.
تەرمی گەنجێکی خەڵکی سلێمانی لەناو رووباری خابوور لە سنووری زاخۆ دۆزرایەوە و تا ئێستاش هۆکاری گیانلەدەستدانی نەزانراوە.
نوسینگەی سەرۆکی حکومەتی ماوەبەسەرچوو دەڵێت، مەسرور بارزانی پەیوەندییەکی تەلەفونیی لە وەزیری دەرەوەی تورکیا پێگەیشت و هەردوولا هاوڕابوون لەسەر گرنگی ئارامی و سەقامگیریی ناوچەکە.
بافڵ تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتی پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە پێگەیشت و گفتوگۆ کرا لەبارەی جەنگ و پێشهاتە سەربازییەکانی ئەم دواییانەی ناوچەکە.
وەزیری نوێی بەرگری ئێران کە تەنها دوای دوو رۆژ لە وەرگرتنی پۆستەکەی دوێنێ راگەیەندرا کە کوژراوە، بە بۆردومانی ئیسرائیل.
کارەبای سلێمانی دەڵێت، بهگوێرەی نرخی سوتهمهنی له بازاڕهكاندا بۆ مانگی دوو نرخی ههر كاتژمێرێك کارەبای موەلیدە بۆ یهك ئهمپێر ٤٤ دینارە و ئەو نرخەش بۆ ئەو ناحیانەیە کە مۆلیدەکانیان کار دەکەن و هێشتا کارەبایان نەبووە بە پڕۆژەی روناکی.
دەستەی فڕۆکەوانیی عێراق دەڵێت، وادەی داخستی ئاسمانی عێراق بۆ ٧٢ کاتژمێری دیکە درێژ کرایەوە، بەگوێرەی پێشهاتەکان دووبارە هەڵسەنگاندن بۆ بڕیارەکە دەکرێتەوە و لە هەر نوێکارییەک راگەیەندراویان دەبێت.
شاندی باڵای نەوەی نوێ و یەکێتی بە سەرۆکایەتیی شاسوار عەبدولواحید و بافڵ تاڵەبانی کۆبوونەوە.
قوباد تاڵەبانی لە دیوانی پارێزگای سلێمانی لەگەڵ لیژنەی ئەمنی پارێزگای سلێمانی کۆبووە و وتی، لەگەڵ ئەوەی هەرێمی کوردستان بەشێک نییە لەم جەنگە و بە تەواوەتی بێلایەنی خۆی دەپارێزێت، بەڵام بەو حاڵەشەوە ئێستا کەوتوونەتە دۆخێکی نائاساییەوە و لە دەرەوەی خواست و ئیرادەی ئەوان، پریشکی جەنگەکە بەر هەرێمی کوردستانیش کەوتووە.
تەرمی سێ کرێکاری بەنگلادشی لە شوێنی مانەوەیان لە هەولێر دۆزرانەوە و بەپێی زانیارییەکان، هیچ ئاسەوارێکی چەقۆ و فیشەک بە جەستەیانەوە نیە.
چاوگێك بۆ ئێن ئاڕ تی، چاوگێك بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، هێرشی درۆنی کراوەتە سەر بارەگای پارتی ئازادی کوردستان لە دێگەڵە و بەهۆیەوە کەسێك کوژراوە و سێ کەسیش برینداربوون.
چاوگێک لە دارایی عێراق بە ئێن ئاڕ تی وت، رێکارەکانی ناردنی مووچەی هەرێم تەواو کراون و رەنگە ئەمڕۆ یان سبەینێ پارە بنێرن.
حکومەتی ماوەبەسەرچوو دەڵێت، سبەینێ لە هەرێمی کوردستان دەکرێت بە پشووی فەڕمی بەهۆی ساڵیادی راپەڕینەکەی ساڵی ١٩٩١.
جارێکی تر شاسوار عەبدولواحید و بافڵ تاڵەبانی کۆبوونەوە، شاسوار عەبدولواحید بە سەرۆکایەتی شاندێکی باڵای جوڵانەوەی نەوەی نوێ لە دەباشان لەگەڵ شاندی یەکێتی بەسەرۆکایەتی بافڵ تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتی کۆبوونەوە.
کەشناسی دەڵێت، ئەمڕۆ ئاسمان ساماڵ و پەڵە هەور و نیمچە هەور دەبێت تا کاتەکانی ئێوارە، لە شەودا کاریگەری نزمە پاڵە پەستۆیەکی لاواز سەرەتا لەسەر بەشەکانی باکووری رۆژئاوای هەرێم دەست پێدەکات، ئاسمان دەگۆڕێت بۆ هەوری تەواو نمە بارانی لەسەرخۆ دەست پێدەکات لەسەر ئەو ناوچانە، لەکاتەکانی شەو درەنگدا لەسەر سەرجەمی ناوچە سنووریەکانی پارێزگای دهۆک و ئیدارەی زاخۆ و سنووری ئیدارەی سۆران بەفر بارینێکی کەم دەبێت.
یەکێتی مامۆستایانی کوردستان داوا دەکات، بەهۆی بارودۆخی ناوچەکە و بەردەوامی شەڕ و ململانێکان، پشووی خوێندن درێژ بکرێتەوە تا کاتێکی نادیار.
پەیامنێری ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، ١٢٠ ملیاری داهاتی ناوخۆ بۆ مانگی دوو رادەستی بەغدا کرا.
دوای پێنج رۆژ لە هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران بەهای زێڕ لە بازاڕەکانی جیهاندا بەردەوامە لە بەرزبوونەوە و ئەمڕۆ یەک ئۆنسە لەو کانزا بە پێنج هەزار و ١٣٩ دۆلار و ٣٩ سەنت مامەڵەی پێوەدەکرێت و مستقاڵێک زێڕی عەیارە ٢١ بە ملیۆنێک و ١٢٣ هەزار دینارە.
لە دوای هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران ئەمڕۆش، نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا زیاتر بەرزبووەوە و نرخی بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت بە ٨٣ دۆلار و ٣٧ سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
بەرەبەیانی ئەمڕۆ بنکەی سەربازی ڤیکتۆریا کە نزیکە لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی بەغدا کراوەتە ئامانج و رووبەڕووی هێرشێکی درۆنی بووەوە.
فەرماندەی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا رایگەیاند، هێزەکانیان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست گەورەترین ئۆپراسیۆنی سەربازییان لە مێژووی هاوچەرخی ئەمریکادا ئەنجامداوە.
کەناڵی ئێران ئینتەرناشناڵ دەڵێت، ئەنجومەنی شارەزایانی رابەری، موجتەبا خامنەیی (کوڕی عەلی خامنەیی) وەک رابەری نوێی کۆماری ئیسلامی هەڵبژاردووە.
ئاسایشی سلێمانی دەڵێت، "ئەمشەو بە درۆن گردی ریعایە لە ناوەندی شاری سلێمانی کرایە ئامانج، کە بە گردی یو ئێن ناسراوە و هێرشەکە هیچ زیانێکی مرۆیی نەبووە و لێکۆڵینەوەش لە رووداوەکە بەردەوامە".
چاوگێک لە چوارچێوەی هەماهەنگی بە ئێن ئاڕ تی وت، "لە کۆبوونەوەی ئەمشەویاندا رێککەوتن کراوە نوری مالیکی بکشێتەوە و کاندیدێکی تری سەرۆک وەزیران دیاریبکەین".
پارێزگاری سلێمانی دەڵێت، "داوا لە هاوڵاتیان دەکەین بە هیچ شێوەیەک سەردانی ناوچەی بۆردومانکراوی گەڕەکی بەرانان مەکەن و رێگە بۆ تیمە فریاگوزارییەکان بکەنەوە".
کەمێک پێش ئێستا لە سلێمانی دەنگی تەقینەوەیەکی بەهێز بیسترا و چاوگێکیش دەڵێت، بە درۆن هێرشکراوەتە سەر بارەگای پێشووی یوئێن لە گەڕەکی بەرانان لە سلێمانی و بەپێی زانیارییە سەرەتاییەکانیش دوو کەس برینداربوون.
وەزارەتی نەوتی عیراق دڵنیایی دەداتە هاوڵاتیان و دەڵێت، سەرەڕای داخستنی گەرووی هورمز و راگرتنی هەناردەی نەوت، سەرجەم پاڵاوگەکان و وێستگەکانی دابەشکردنی سووتەمەنی بەردەوامن لە کارکردن و دەشڵێت، پێداویستییە ناوخۆییەکانی رۆژانە پڕدەکرێنەوە و بڕی زیادەش لە کۆگاکاندا هەڵدەگیرێت.
جارێکی تر بە مووشەک و درۆن چەند هێرشێک کرایە سەر هەولێر و تا ئەم کاتە نزیکەی حەوت هێرش لەلایەن سیستمی بەرگری هاوپەیمانانەوە خراوەتەخوارەوە و هاوکات لە چیای کۆڕەکیش تەنها ئەمڕۆ سێ جار بە درۆن هێرشکراوەتە سەر چیاکە.
سەرۆکی یەکێتی دەڵێت، "لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا سەرۆک ترهمپ دەرفەتێکی پێشکەش کرد بۆ تێگەیشتن لە ئامانجەکانی ئەمریکا و گفتوگۆکردن لەسەر پشتگیری هاوبەش بۆ بنیاتنانی هاوبەشییەکی بەهێزی لە نێوان ئەمریکا و عێراق".
دوای زیاتر دوو هەفتە لە دواخستنی، داریی هەرێم دەڵێت، سبەی ١٢٠ ملیار دینار داهاتی ناوخۆ بۆ مانگی دوو دەخەنە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی عێراق.
سەرۆک کۆماری تورکیا دەڵێت، دۆخی ناوچەکە تادێت بەرەو خراپتر دەچێت و دەشڵێت، هەموو هەوڵێک دەدەن تاوەکو خوێنی زیاتر نەڕژێت.
سەرۆک وەزیرانی عێراق دەڵێت، "حکومەت بە توندی و بە هەموو هێزییەوە رووبەڕووی هەر هەوڵێک دەبێتەوە کە ئامانجی تێوەگلاندنی عێراق بێت لە ململانێکاندا، چونکە بەرژەوەندییە باڵاکانی گەلی عێراق لە سەرووی هەموو شتێکەوەن."
قائیمقامی سلێمانی بە وەکالەت دەڵێت، وا بڕیارە ئەمشەو مۆلیدە ئەهلییەکان بخرێنەوە کار بەڵام سیستمی پارە وەرگرتن گۆڕاوە بۆ پێشەکی.
نێچیرڤان بارزانی لەگەڵ وەزیری دەرەوەی تورکیا لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا گفتوگۆیان لەبارەی دۆخی ناوچەكە كرد و جەختیان کردەوە لە گرنگیی هەماهەنگی و کارکردنی هاوبەش بۆ پاراستنی ئارامی و سەقامگیریی ناوچەکە کردەوە.
دوای بڕیارەکەی قائیمقامیەتی سلێمانی بۆ هەڵکردنەوەی مۆلیدە ئەهلییەکان، خاوەن مۆلیدەکان لەبەردەم سەندیکای کۆمەڵەی مۆلیدە ئەهلییەکان گردبوونەوە و ناڕەزایەتیان دژی بڕیارەکە دەربڕی و وتیان، "تا گرێبەستیان بۆ نەکەن کار بە مۆلیدەکان ناکەن".
سەرۆکی حکومەتی ماوەبەسەرچوو دەڵێت، "کەمبوونەوەی کارەبا کاتییە، سوپاسی خۆڕاگریی خەڵکی کوردستان دەکەم و هەوڵ دەدەین چارەسەرێک بۆ کێشەی مووچە بدۆزینەوە".
دووەمین کۆبوونەوەی ژووری ئۆپەراسیۆنی پارێزگای هەولێر، تایبەت بە هەڵسەنگاندنی دۆخی گشتیی و پێشهاتەکان سەبارەت بە نوێکردنەوە و توندکردنەوەی رێکارە ئەمنییەکانئەنجامدرا.
پەرلەمانتارێکی نەوەی نوێ، لە پەرلەمانی کوردستان دەڵێت، ئەم حکومەتە ماوەبەسەرچووە جگە لە قەیران و نەهامەتی بۆ خەڵکەکەی هیچی تری لە هەگبەدا نییە، بەڵام بۆ زیادکرد نی باج و سەرانە وەرگرن لە هاوڵاتیان بەردەوامن و هیچ گرفتیان نییە.
کۆمپانیای سۆمۆ دەڵێت، کاردەکەن بۆ هەمەجۆرکردنی شێوازەکانی هەناردەکردنی نەوتی عێراق، وتیشی بەشی زۆری هەناردەی نەوت بۆ بازاڕی ئاسیایە دواتریش بۆ ئەوروپا و ئەمریکا.
خوێندنى باڵا دەڵێت، بڕیاری ئارەزومەندانەی هەژمارکردنی نمرەی وانەکانی کوردی و عەرەبی هەڵوەشاوەتەوە و لە ئەمساڵەوە نمرەی خوێندکاران و قوتابیانی پۆلی ١٢ لەسەر بنەمای هەر حەوت وانەکە دەبێت.
دەستەی خانەنشینی عێراق دەڵێت، دەستیانکرد بە دابەشکردنی مووچەی مانگی سێی خانەنشینان.
بەپێی زانیارییەکانی ئێن ئاڕ تی، جگە لە دەروازەی سنووری باشماخ، ئێران تەواوی دەروازە سنووریەکانی بەرووی بازرگانی راگرتووە.
ئەمڕۆ ئاسمان ساماڵ و پەڵە هەور دەبێت و لە ناوچە شاخاوییەکان نیمچە هەور دەبێت و پلەکانی گەرما بەرزدەبنەوە بەراورد بە دوێنێ، سبەینێش شەپۆلێکی تری بارانبارین روو لە هەرێم دەکات .
ئەنجومەنی مۆلیدەکانی سلێمانی دەلێت، لە ئێوارەی ئەمڕۆوە کارەبای مۆلیدە بۆ هاوڵاتیان دابین دەکەن، ئەنجومەنی مۆلیدەکانی هەولێریش وتی،خاوەن مۆلیدەکان سەرپشک کراون بۆ ئیشپێکردنەوەی مۆلیدەکانیان و دەشڵێت، بۆ هەر ئەمپێرێک پێنج هەزار دینار لە هاوبەشان وەردەگرن لە بەرامبەر ٥٠ کاتژمێر کارەبادا.
بەیانی ئەمڕۆ، جارێکی دیکە لەرێگەی درۆنەوە هێرشکرایە سەر کونسوڵخانەی ئەمریکا لە هەولێر، چاوگێکیش بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، درۆنەکە لەلایەن سیستمی بەرگرییەوە خراوەتەخوارەوە.
ستیڤ ویتکۆڤ دەڵێت، هەوڵیاندا بە شێوەیەکی دادپەروەرانە لەگەڵ ئێران بگەنە چارەسەرێک و دەڵێت، ئێران دەیتوانی لە ماوەی ١٠ رۆژدا ئاستی پیتاندنی ئۆرانیۆمەکەی بگەیەنێتە ٪٩٠.
پەیامنێری ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، هێرشی درۆنی کرایە سەر کەمپی ئازادی لە کۆیە و بریندار هەیە.
جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران پێی نایە رۆژی چوارەمەوە و شەوی رابردوو ئەمریکا و ئیسرائیل هێرشێكی ئاسمانی بەفراوانیان کردە سەر ئێران و فەرماندەی ناوەندی ئەمریکا ناسراو بە سێنتکۆمیش وتی، لەگەڵ ئیسرائیل توانا سەربازییەکانی بەرگری ئاسمانی ئێرانیان بە ئامانج گرتووە و سوپای پاسدارانیش دەڵێت، هێرشیان کردووەتە سەر بنکەی ئاسمانی شێخ عیسا لە بەحرەین.
دوای چوار رۆژ لە هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران بەهای زێڕ لە بازاڕەکانی جیهاندا بەردەوامە لە بەرزبوونەوە و ئەمڕۆ یەک ئۆنسە لەو کانزا بە پێنج هەزار و ٣١١ دۆلار مامەڵەی پێوەدەکرێت و مستقاڵێک زێڕی عەیارە ٢١ بە ملیۆنێک و ١٦٠ هەزار دینارە.
سوپای پاسدارانی ئێران دەڵێت، بینای سهرهكی فهرماندهیی و تیمی بنكهی ئهمریکایان له بهحرهین کردووەتە ئامانج و بە ٢٠ فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و سێ موشەک. بۆردوومانیان کردووە.
لە دوای هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران ئەمڕۆش، نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا زیاتر بەرزبووەوە و نرخی بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت بە ٨٠ دۆلار و ٣٦ سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
ماڵپەڕی ئەکسیۆس دەڵێت، ترەمپ بە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ مەسعود بارزانی و بافڵ تاڵەبانی قسەی کرد و گفتوگۆیان کردووە لەبارەی جەنگی ئێرانەوە.
وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا دەڵێت، قوڕسترین هێرشەکانمان هێشتا ماون، هاوکات جەخت دەکاتەوە ئامانجیان گۆڕینی رژێم نییە بە زەبری هێز، بەڵکو دەیانەوێت توانای مووشەکی و دەریایی ئێران لەناوببەن بۆ ئەوەی جیهان نەکرێتە بارمتە.
فەرماندەیی ناوەندیی سوپای ئەمریکا (سێنتکۆم)، نوێترین ئاماری زیانە گیانییەکانی هێزەکانی لە گرژییەکانی ئەم دواییەی ناوچەکەدا بڵاو کردەوە و کوژرانی شەش سەربازی راگەیاند.
راوێژكارێكی فهرماندهی سوپای پاسدارانی ئێران داخستنی گهرووی هورمزی راگهیاند و هۆشداریدا لهوهی ههر كهشتییهك ههوڵی تێپهڕاندنی بدات، دهیكهنه ئامانج.
وەزیری دەرەوەی ئێران دەڵێت، "دوژمنایەتی هیچ وڵاتێکی دەوروبەر ناکەین و تەنها بنکەکانی ئەمریکا لە ناوچەکە ئامانجمانە". دەشڵێت، پێویستە وڵاتانی ناوچەکە فشار بخەنە سەر ئەمریکا.
وهزیری دهرهوهی عێراق دەڵێت، عێراق لهلایهن ههموو لایهنهكانی شهڕی ناوچهكهوه هێرشی كراوهته سهر. دەشڵێت، شاری ههولێر به زیاتر له ٧٠ موشهك و درۆن رووبهڕووی هێرش بووەتهوه.
ئەنجومەنی مۆلیدە ئەهلییەکانی هەولێر رایگەیاند، لەمڕۆوە خاوەن مۆلیدەکان دەتوانن لەگەڵ دانیشتووانی گەڕەکەکانیان رێکبکەون (تەنسیق بکەن) بۆ دیاریکردنی کاتی پێکردنی مۆلیدە لەسەر داواکاری ماڵەکان.
ئەو کەمئەندام و خاوەن پێداویستە تایبەتانەی سنووری هەولێر کە مامەڵەی (بەرحەیاتی) و (هەژماری من)یان هەیە ئاگادار دەکرێنەوە، لەبەر ئەو دۆخە ئەمنیە نەخوازراوەی هەیە سەردانی بەڕێوەبەرایەتی تۆڕی پاراستنی کۆمەڵایەتی نەکەن.
وهزارهتی ناوخۆ دەڵێت، هەردوو وەزارەتی ناوخۆ و فەرمانگەی پەیوەندیەکانی دەرەوەی راسپاردووە بۆ گرتنەبەری رێکاری پێویست بۆ ئهو هاوڵاتییانهی له دهرهوهی كوردستان گیریان خواردووه و ناتوانن بگهڕێنهوه كوردستان.
کەمێک پێش ئێستا چەند مووشەک و درۆنێک لە سنووری ناحیەی تازە، گوندی بەشیر و دەوروبەری بارەگای لیوای ١٦ـی گروپە چەکدارەکانی عێراق کەوتوونە خوارەوە. پۆلیسی کەرکوکیش دەڵێت، دیارنییە مووشەکە یان پاشماوەی مووشەک و لێکۆڵینەوەیان دەستپێکردووە.
وەزیری تەندروستیی هەرێم دەڵێت، بڕێکی باشی دەرمان لە کۆگاکاندا هەیە و نرخی هیچ دەرمانێک زیاد نەبووە، هاوکات پلانی فریاگوزاریی خێراشیان ئامادە کردووە.
شاندێکی باڵای پارتی بە مەبەستی گەیاندنی پەیامی هاوخەمی و سەرەخۆشی، سەردانی کونسوڵخانەی گشتیی کۆماری ئیسلامیی ئێرانیان لە شاری هەولێر کرد.
میدیاکانی ئێران دەڵێن، هاوسەری عەلی خامنەیی، ڕێبەری کۆماری ئیسلامی ئێران، دوای مانەوەی بۆ ماوەیەک لە کۆمادا، ئەمڕۆ گیانی لەدەستداوە.
عەلی باپیر و شاندێکی باڵای کۆمەڵی دادگەری بەمەبەستی گەیاندنی پرسە و سەرەخۆشی بۆ گیان لەدەستدانی عەلی خامنەیی، رابەری باڵای ئیران، سەردانی کونسوڵخانەی ئێرانیان کرد لە هەولێر.
سەرۆک وەزیران و فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی عێراق، سەرۆکایەتی کۆبوونەوەیەکی نائاسایی ئەنجومەنی وەزاری بۆ ئاسایشی نیشتیمانی کرد و وتی، "رێگە نادەین هیچ لایەنێک عێراق پەلکێشی ناو شەڕ و ململانێکان بکات".
وەزیری جەنگی ئەمریکا دەڵێت، ئامانجیان لەم جەنگەدا لەناوبردنی تەواوی تواناکانی ئێرانە و جەختیش دەکاتەوە کە رێگە نادەن تاران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.
جەنگ بازاڕی زێڕی بەشێوەیەکی بەرچاو بەرزکردەوە و هەر ئۆنسەیەک بۆ پێنج هەزار و ٣٩٦ دۆلار بەرزبووەوە، هەر مسقاڵێک زیاتر لە ٢٠ هەزار دیناری چووەسەر و مسقاڵێکی عەیار ١٨ـەش ملیۆنێک دیناری تێپەڕاند.
وەزارەتی بازرگانی عێراق دەڵێت، دەستیانکردووە بە دابەشکردنی بەشەخۆراکی مانگی سێ، و داوا لە هاووڵاتیان دەکات سەردانی بریکارەکانی خۆراک بکەن بۆ وەرگرتنی بەشەکانیان.
لە نیوەڕۆی ئەمڕۆوە شەپۆلێکی بەفربارین سەنتەری شاری سلێمانی گرتووەتەوە، سەرەتا لە ناوچە شاخاوییەکانەوە بوو دواتر هاتووەتە ناو سەنتەری شاری سلێمانی و سەرمایرکی بەهێزی لەگەڵ دەبێت.
پەیامنێری ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، هاوڵاتییەک لە سنووری رەواندز مینێکی پیادا تەقییەوە و بە قورسی برینداربوو، بەڵام تا ئێستا لە ژیاندا ماوە.
دەسەڵاتی فڕۆکەوانیی عێراق، درێژکردنەوەی داخستنی ئاسمانی عێراقی بۆ ماوەی ٤٨ کاتژمێر راگەیاند، کە کاتژمێر ١٢ـی نیوەڕۆی ئەمڕۆوە دەستیپێکردووە تا کاتژمێر ١٢ـی نیوەڕۆی رۆژی چوارشەممە.
عەلی لاریجانی یەکێکە لە سیاسەتمەدارە باڵاکانی ئێران، ناسراوە بەوەی زیرەک و نێوەندگیرە، بەڵکو کەسێکە کە هەمیشە هەوڵی هاوسەنگی و ئارامکردنەوەی قەیرانی داوە، رۆڵێکی گرنگی هەیە لە هاوسەنگی نێوان دەسەڵاتەکان و رێککەوتنی نێودەوڵەتی و پاراستنی سیستەم هەروەها خامنەیی پشتگیرییەکی باشی کردووە.
ئاسمان بەگشتی هەورو نیمچە هەوردەبێت، لەکاتەکانی نیوەڕۆ تاکو ئێوارە ئەگەری کەمێک دابارینی نمە باران لەناوچەکانی رۆژهەڵاتی هەرێم پارێزگاکانی سلێمانی و هەڵەبجە و وە ئیدارەی سەربەخۆی راپەرین دەبێت، بەفرێکی کەم لەناوچە شاخاوییە سنووریەکانی ئەم ناوچانە دەبارێت وەهەروەها ئەگەری تاوە باران و بروسکە لە شاری هەولێر و پارێزگای سلێمانی و پارێزگای کەرکوک هەیەو لە هەندێک لە ناوچە شاخاوییەکان لە درەنگانی شەو پلەکانی گەرما نزم دەبێتەوە بۆ ژێر سفر.
بەغدا لە چاوەروانی ١٢٠ ملیارەکەیە و داهاتیش بەردەستە، بەڵام حکومەتی ماوەبەسەرچوو هێشتا رادەستی بەغدا نەکردووە و بەپێی زانیارییەکانی ئێن ئاڕ تی، هەرێم بەنیاز نییە ئەم هەفتەیەش ١٢٠ ملیارەکە رادەست بکات، بەمەش چاوەڕێ دەکرێت مووچە بۆ پێش جەژن دوابخرێت.
پەیامنێری ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، هاتن و چوون لە دەروازە سنووریەکانی ئێران بۆ هاوڵاتایانی هەرێم و عێراق راگیرا.
کۆمپانیای گەڵف کیستۆن بەرهەمهێنانی نەوتی بە شێوەیەکی کاتی لە کێڵگەی نەوتی شێخان لە هەرێمی کوردستان راگرت و بە وردی چاودێری دۆخەکە دەکات.
بۆ رۆژی سێیەم هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل و ئێران بەردەوامە، میدیای ئەمریکا دەڵێت، عەلی لاریجانی لەرێگای عوممانەوە داوای دانوستانی لە ئەمریکا کردووە، لاریجانی رەتیدەکاتەوە کە دانوستان بکەن و دەڵێت، گەلەکەیان بەرگری لەخۆی دەکات.
پەیامنێری ئێن ئاڕ تی رایگەیاند، جارێکی تر ر بە درۆن هێرشکرایە سەر فڕۆکەخانە و کونسوڵخانەی ئەمریکا لە هەولێر لەلایەن سیستمی بەرگرییەوە تێکشێنران.
سەرۆکی حکومەتی ماوەبەسەرچوو و فەرماندەی گشتی هەسەدە پەیوەندییەکی تەلەفونیان ئەنجامدا و باسیان لە بارودۆخی هەرێم و ناوچەکە کرد.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، دوای هێرشە کاریگەرییەکانیان لەگەڵ ئیسرائیل کە کردیان بۆ سەر ئێران کە پێشتر نەبینرابوو، ئێستا سێ بژاردەی زۆر باشی هەیە بۆ سەرۆکایەتیی کردنی ئێران.
عەلی لاریجانی دەڵێت، دانوستان لەگەڵ ئەمریکا ئەنجام نادەن و گەلی ئێران تەنیا بۆ بەرگریکردن لە خۆی هەڵسوکەوت دەکات و هێزە چەکدارەکانیان دەستپێشخەری هیچ هێرشێک نەبوون، ئەوە لایەنی بەرامبەرە ناوچەکەی بەرەو ناسەقامگیری بردووە.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، "هێرشەکانمان بۆ سەر ئێران بەردەوام دەبن و فەرماندەیەکی زۆری هێزەکانی ئێرانمان کوشتوون و بەشێکی زۆرشیان دەیانەوێت خۆیان بەدەستەوە بدەن". دەشڵێت، "تاوەکو ئێستا سێ سەربازی سوپای ئەمریکا کوژراون و تۆڵەیان دەکەینەوە".
لەگەڵ بەردەوامیی گرژییەکان، کەمێک پێش ئێستا چەندین تەقینەوەی بەهێز شاری قودسی هەژاند و دەزگای فریاکەوتنی ئیسرائیل (ماگن داڤید ئەدۆم) دەڵێت، تیمەکانیان سەرقاڵی چارەسەرکردنی ژمارەیەک هاوڵاتین کە لە ئەنجامی دواین شەپۆلی هێرشە مووشەکییەکانی ئێران بریندار بوون یان بەرکەوتوون.
هەریەکە لە پارێزگاکانی کەرکوک و دیوانیە و بابل و واست و نەجەف بڕیاریاندا رۆژانی دووشهممه و سێشهممه دهوامی فهرمی له سهرجهم ناوهندهكانی خوێندن رابگیرێت.
وەزارەتی پێشمەرگە دەڵێت، ئەمڕۆ بارەگای فیرقەی ١١ـی هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان لە دەوروبەری ناحیەی دێگەڵە لە رێگای فڕۆکەیەکی بێ فڕۆکەوانی بۆمڕێژکراوەوە هێرشکراوەتە سەریان.
سەرۆکی ئەمریکا لە نوێترین لێدوانیدا دەربارەی گرژییەکانی ناوچەکە دەڵێت، "پێشبینی دەکەین هێرشەکانمان بۆ سەر ئێران چوار هەفتە یان کەمتر بەردەوام بێت" و دەشڵێت، ئێران دەیەوێت گفتوگۆ بکات بەڵام کات درەنگ بووە.
لە بەغدا، ژمارەیەک لە هاوڵاتیان خۆپیشاندانیان ئەنجامدا و ویستان بچنە ناو ناوچەی سەوزەوە تا لەبەردەم باڵیۆزخانەی ئەمریکا خۆپیشاندان بکەن، بەڵام لەلایەن هێزە ئەمینیەکانەوە رێگرییان لێکرا، بەوهۆیەشەوە گرژی و ئاڵۆزی روویدا.
مەسعود بارزانی و ئەحمەد شەرع بە تەلەفۆن قسەیان کرد و هەردوولا جەختیانکردەوە، بۆ چارەسەری کێشە هەرێمییەکان پێویستە پەنا بۆ رێگەی ئاشتی و گفتوگۆ ببرێت.
پەیامنێری ئێن ئاڕ تی دەڵێت، بەهۆی پچڕانی کارەباوە، لە دوکان خۆپیشاندان دەستیپێکرد و خۆپیشاندەران رێگای سلێمانی - دوکانیان داخست.
حەج و عومرەی هەرێم دەڵێت، ئەو ٢٠٠ عومرەکارە کوردەی لە سعودیە گیریان خواردبوو بە رێگەی وشکانی گەڕێندرانەوە و داوا لە هاوڵاتیان دەکەین گەشتەکانیان دوابخەن.
پەرلەمانتارێکی نەوەی نوێ لە پەرلەمانی کوردستان دەڵێت، چەند رۆژێکە عێراق لە چاوەروانی ناردنی ١٢٠ ملیارەکەی هەرێمە تا مووچەی مانگی دوو بنێرێت، بەڵام حکومەتی ماوەبەسەرچوو وەک کاری هەمیشەیی بە ئەنقەست ناردنەکەی دوادەخات، تا بەدرێژایی ساڵ چەند مووچەیەکی مووچەخۆران وەک دوو ساڵی رابردوو بخوات.
ئێوارەی ئەمڕۆ کەمپی ئاوارەکانی کۆیە بۆردومانکرا و بەپێی زانیارییە سەرەتاییەکان تاکو ئێستا لە هێرشەکەدا هیچ کەسێک نەبووەتە قوربانیی.
وەزارەتی پێشمەرگە رەتیدەکاتەوە هێزەکانیان هێرشیان کردبێتەسەر لیوایەکی حەشدی شەعبی لە پارێزگای نەینەوا و دەڵێن سکاڵای یاسایی دژی کەناڵ یەکی عێراقی تۆمار دەکەن.
کەمێک پێش ئێستا، دەنگی چەندین تەقینەوەی گەورە بە زنجیرە و یەک لە دوای یەک لە ئاسمانی هەولێر بیسترا و بەپێی زانیارییەکان دهنگهكه له سنووری كونسوڵخانهی ئهمریكاوه بووه.
ئاژانسی هەواڵی عوممان دەڵێت، بەدر ئەلبوسەعیدی، وەزیری دەرەوەی عوممان، پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لە عەباس عێراقچییەوە پێگەیشتووە، لەو پەیوەندییەدا عێراقچی جەختی لە کرانەوەی تاران کردووەتەوە بۆ هەر هەوڵێکی جددی کە یارمەتیدەر بێت لە راگرتنی ئاڵۆزییەکان و گەڕانەوەی سەقامگیری.
وەزیری نەوتی عێراق دەڵێت، پلانێکی بەپەلەیان هەیە کە تایبەتە بە كەرتی نەوت و پرۆسەكانی بەرهەمهێنان و هەناردەی نەوتی خاو و غاز و بەرهەمە نەوتییەكان، لەبەر رۆشنایی پەرەسەندنە ئەمنییەكانی ئەمدواییەی ناوچەكە.
