وریای خاک و خەڵک بن!

216 جار خوێندراوەتەوە

وریای خاک و خەڵکی کەرکووک و هەولێر بن!

گەلی کورد دەبێت هۆشیاریی مەرگ بە حیزبەکان بدات بەوەی کە نابێت موساوەمە لەسەر کەرکووک بکەن چ بگات بە هەولێر!

کەرکووک لەنێوان هاوکێشە دەستوورییەکان و کاریگەرییە هەرێمییەکاندا خەریکە بەرەو ئاقارێکی نادیار دەڕوات!

شاری کەرکووک بەهۆی پێگە جوگرافییە ستراتیژییەکەی و سەرچاوە دەوڵەمەندەکانی نەوت، بەردەوام لە ناوەندی ململانێ سیاسی و جیۆپۆلیتیکییەکاندا بووەتە قوربانی. لە مێژووی هاوچەرخی عێراقدا، پرس و ناسنامەی ئەم شارە یەکێک بووە لە ئاڵۆزترین ئەو دۆسییانەی کە پەیوەندیی ڕاستەوخۆی بە سەقامگیریی هەرێمی کوردستان و گشت عێراقەوە هەیە. لەدوای ساڵی ٢٠٠٣وە، ئەگەرچی دەستووری عێراق لەڕێگەی ماددەی ١٤٠ەوە نەخشەڕێگەیەکی یاسایی بۆ چارەسەرکردنی ئاساییبوونەوە و دیاریکردنی داهاتووی شارەکە دانا، بەڵام جێبەجێنەکردنی ئەم ماددەیە بۆشاییەکی سیاسی و ئەمنیی بەرفراوانی دروستکرد و کورد خۆی بەشێک بوو لەو یارییە قێزەونە بە زانین بێت یان نەزانی.

ئەم بۆشاییە ئیداری و دەستوورییە ڕێگەی خۆشکردووە بۆ ئەوەی هێزە هەرێمییەکان، بەتایبەتی تورکیا، هەژموونی سیاسی و ئابووریی خۆیان لە ناوچەکەدا فراوانتر بکەن، بەتایبەت لەدوای تەسلیمکردنی دەسەڵاتی سەرەکیی ئەو شارە لەلایەن یەکێتییەوە بە تورکمانەکانی سەر بە تورکیا، وە دەستوەردانە هەرێمییەکان و لێدوانە سیاسییە ڕۆژانەییەکان لەبارەی مێژوو و ناسنامەی کەرکووکەوە، زۆرجار بە ئامانجی دروستکردنی کەرەستەی گوشارن لە هاوکێشە هەرێمییەکاندا.

هاوکات، بوونی هەندێک لێکتێگەیشتنی ئابووری و ئاسانکارییە دیپلۆماسییەکان (وەک ئاسانکاریی ڤیزا یان پەیوەندییە بازرگانییەکان) لەلایەن ئەنقەرەوە، لە ڕوانگەی شیکاریی سیاسییەوە وەک ئامرازێک دەبینرێن بۆ پتەوکردنی کاریگەریی نەرم و دروستکردنی واقیعێکی نوێ لەسەر زەمین.

سەرباری ئەمەش، مەودای ئەم سیاسەتانە تەنیا لە سنووری کەرکووکدا نامێنێتەوە؛ بەڵکو لەڕێگەی ئاراستەکردنی پەیامی سیاسی و میدیایییەوە هەوڵدەدرێت پرسی ناسنامە بەرەو شارەکانی دیکەی هەرێمی کوردستان ببرێت، لەوانەش پایتەختی هەرێم، شاری هەولێر. دروستکردنی ئیدیعای دیمۆگرافی یان بەکارهێنانی هەندێک کەسایەتی و ئاراستەی سەر بە پێکهاتەکان بۆ گەیاندنی پەیامی لەم شێوەیە، ستراتیژێکی ناسراوە بۆ شێواندنی واقیعی مێژوویی، دروستکردنی گومان لەسەر پێگەی دەستووریی هەرێم، و بەکارهێنانی کارتە کۆمەڵایەتییەکان وەک ئامرازی فشار.

لەنێو ئەم هاوکێشە ئاڵۆزەدا، گەلی کورد و بەشێک لە پێکهاتەکانی دیکەی ناوچەکە، کەرکووک و هەولێر وەک بەشێکی دانەبڕاو لە ناسنامەی مێژوویی، نیشتمانی و سیادیی خۆیان دەبینن. لێکتێگەیشتنی تەواو و پێکەوەژیانی ئاشتییانەی نێوان نەتەوە و پێکهاتە جیاوازەکان گەورەترین زامنی پاراستنی تەباییی کۆمەڵایەتییە. لەبەرامبەردا، ئاڵۆزییە ناوخۆییەکان یان نەبوونی هەڵوێستێکی یەکگرتووی نیشتمانی لەسەر ئاستی بەغدا و هەولێر، زەمینەی زیاتریان ڕەخساندووە بۆ ئەوەی ڕەنگدانەوەی بەرژەوەندییە دەرەکییەکان بەسەر بڕیاری سیاسیی ناوچەکەدا زاڵ بێت.

لە کۆتاییدا، بەرپەرچدانەوەی هەر هەوڵێک کە ئامانجی گۆڕینی واقیعی دیمۆگرافی یان سیاسیی شارەکان بێت بەبێ گەڕانەوە بۆ ئیرادەی دانیشتووانەکەی، پێویستی بە چالاککردنەوەی جێبەجێکردنی میکانیزمە دەستوورییەکان و بەهێزکردنی وشیاریی سیاسیی کۆمەڵایەتی هەیە. پاراستنی ناسنامەی مێژوویی هەولێر و کەرکووک، ئەرکێکە کە پێویستی بە هەماهەنگیی تۆکمەی ناوخۆیی، پاراستنی سەروەریی نیشتمانی، و ڕێگریکردن لە بەکارهێنانی شارەکان وەک کارتی فشار لە ململانێ هەرێمییەکاندا هەیە.