قەبارەی ئەم هەناردەیەش رۆژانە دەگاتە نزیکەی ٣.٣ بۆ ٣.٥ ملیۆن بەرمیل نەوت، کە بەپێی بڕیارەکانی ئۆپێک پڵەس و ئاستی بەرهەمهێنانی کێڵگەکان گۆڕانکاری بەسەردا دێت.

زیانە ئابوورییەکان و زیادبوونی کورتهێنان

چاوگێک لە وەزارەتی نەوتی عێراق بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، داخستنی گەرووی هورمز رۆژانە نزیکەی ١٢٨ ملیۆن دۆلار زیان بە عێراق دەگەیەنێت. تاوەکو ئێستا زیاتر لە شەش ملیۆن بەرمیل نەوت گەڕاوەتەوە و نزیکەی ٥٢٠ ملیۆن دۆلار زیان بەر ئابووری عێراق کەوتووە. ئەگەر راوەستانەکە بۆ ماوەی یەک هەفتە بەردەوام بێت، ٩٠٠ ملیۆن دۆلار زیان لە گەنجینەی عێراق دەدات و بۆ یەک مانگیش قەبارەی زیانەکە دەگاتە ٣.٨ ملیار دۆلار.

لەلایەکی دیکەوە، بەپێی داتاکانی وەزارەتی دارایی بۆ داهات و خەرجی گشتی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٥، تێکڕای داهاتی گشتی نزیکەی (١٢٤.٢ ترلیۆن) دینار بووە، کە (١٠٩.٢ ترلیۆن) دیناری بە رێژەی (٨٨٪) داهاتی نەوت بووە و تەنها (١٥ ترلیۆن) دیناری بە رێژەی (١٢٪) داهاتی نانەوتی بووە. هەر لەو ساڵەدا، بەڕێژەی (١٤٪) خەرجی لە داهات زیاتر بووە و زیاتر لە (١٧ ترلیۆن) دینار کورتهێنان روویداوە.

چاوەڕوان دەکرێت ئەگەر داخستنی گەرووی هورمز بەمشێوەیە بەردەوام بێت، ئەوا رێژەی کورتهێنانەکە بە بڕی ١٠٪ـی دیکە زیاد بکات. بۆڕی نەوتی هەرێم وەک تاکە دەرچەی جێگرەوە لەگەڵ راوەستانی تەواوەتی گواستنەوە و هەناردەی نەوت لە بەندەرەکانی بەسرە، تاکە دەرچەی بەردەم عێراق بۆ رزگاربوون لەم قەیرانە بریتی دەبێت لە بەکارهێنانی بۆڕی نەوتی هەرێمی کوردستان بەرەو تورکیا. بەڵام پەنابردنە بەر ئەم جێگرەوەیەش بێ گرفت نابێت، چونکە هەناردەکردنی ئەو قەبارە زۆرەی نەوتی عێراق لەو رێڕەوەوە کە لە کەرکوکەوە دەستپێدەکات تا پێشخابوور و لەوێشەوە بۆ بەندەری جەیهان درێژ دەبێتەوە، رووبەڕووی کۆمەڵێک گرفتی تەکنیکی و لۆجستی بۆڕییەکان دەبێتەوە.

چارەنووسی مووچە و یەدەگی بانکی لەبارەی کاریگەرییەکان لەسەر شایستە داراییەکان

چاوگێک لە وەزارەتی دارایی عێراق بە ئێن ئاڕ تی وت، ئەگەر راگرتنی هەناردەکردنی نەوت تاوەکو ١٨ رۆژی دیکە بەردەوام بێت، عێراق پەنا بۆ یەدەگی بانکی ناوەندی دەبات. هاوکات دڵنیاییدا کە یەدەگی بانکی عێراق بەشی شەش مانگ زیاتر دەکات و لەو ماوەیەدا هیچ کێشەیەک بۆ مووچە و شایستە داراییەکانی هاوڵاتییان دروست نابێت.

گرنگی گەرووی هورمز و کاریگەرییە جیهانییەکان

گەرووی هورمز یەکێکە لە هەستیارترین رێڕەوە ئاوییەکانی جیهان و خاڵی جیاکەرەوەی نێوان ئێران و هەریەک لە وڵاتانی عومان و ئیماراتە. پانییەکەی ٥٠ کیلۆمەتر، قوڵییەکەی ٦٠ مەتر و درێژییەکەی ٦٣ کیلۆمەترە. بەپێی داتاکان، رۆژانە ٢٠ بۆ ٣٠ کەشتی بارهەڵگر پێیدا تێپەڕدەبن و نزیکەی ١٨ ملیۆن بەرمیل نەوتی خاو و گازی سروشتی وڵاتانی (سعودیە، ئیمارات، عێراق، ئێران، کوەیت و قەتەر) دەگوازنەوە. ئەمەش رێژەی ٢٠٪ بۆ ٣٠٪ـی کڕیارانی نەوت و غاز لە سەرتاسەری جیهان پێکدەهێنێت. هەر بۆیە لەگەڵ بڵاوبوونەوەی هەواڵی داخستنەکەدا، نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا شڵەژانی گەورەی بەخۆیەوە بینی.

بەدواداچوونی تیمی دیجیتاڵ میدیای ئێن ئاڕ تی