PM:01:04:27/02/2026
1212 جار خوێندراوەتەوە
ساڵێک تێدەپەڕێت بەسەر پەیامەکەی عەبدوڵا ئۆجەلان بۆ ئاشتی و ئەمڕۆ پەیامێکی نوێی بڵاوکردەوە.
ئەمڕۆ هەینی ٢٧ـی شوباتی ٢٠٢٦، عەبدوڵا ئۆجەلان، سەرکردەی زیندانیکراوی پەکەکە، لە پەیامە نوێیەکەیدا کە وەیسی ئاکتاش و پەروین بوڵدان خوێندیانەوە دەڵێت، پێویستە ماف بە گشت لایەن و پێکهاتەکان بدرێت و بەرەو قۆناغێکی نوێی سیاسی هەنگاو دەنێن.
وتیشی، پێویستە دەوڵەت گۆرانکاری بکات
و بۆ سەر خستنی پرۆسەی ئاشتی پێویستمان بە هەنگاوی یاسایی هەیە و نابێت هیچ
لایەنێک پەراوێز بخرێت.دەشڵێت، سەردەمی چەک کۆتایی هاتووە و کاتی سیاسەتی
دیموکراسییە.
هاوکات، لە سەرەتای کۆنگرەکەدا تونجەر
باکرهان وتی، دەبێت تورکیا هاوکاری پرۆسەکە بێت چونکە پرۆسەی ئاشتی تاکلایەنە
ئەنجامنادرێت.
لەبارەی پڕۆسەکانی رابردوویان بۆ دانوستان رایگەیاند، لێهاتوویی و هێزی ئەوانی بۆ
دانوستان دووپاتکردەوە و دەتوانن رێگە بکەنەوە بۆ وەرچەرخان لە سیاسەتی توندوتیژی
و پارچەپارچەکردنەوە، بەرەو سیاسەتی دیموکراتیک و یەکگرتن. بانگەواز، کۆنفرانس و
کۆنگرەکانیان بۆ ئەم مەبەستە بوون و بڕیارەکانی رێکخراو بۆ هەڵوەشاندنەوە و
کۆتاییهێنان بە ستراتیژیی تێکۆشانی چەکداری، تەنیا رەتکردنەوەیەکی رەسمی و
پراکتیکیی توندوتیژی نەبوو، بەڵکو لە هەمان کاتدا نیشاندەری وەرچەرخانێکی دەروونی
بوو بەرەو رێگەیەکی سیاسی و راگەیاندنی پێکهاتنێکی دەروونی بوو لەگەڵ
کۆماردا.
لەبارەی پەیوەندی نێوان کورد وتورک ئاماژەی بەوەکرد، تورک بێ کورد و
کوردیش بێ تورک نابن، ئەم دیالەکتیکی پەیوەندییە، خاوەن کارەکتەرێکی مێژوویی
رەسەنە، نووسینە بنەڕەتییەکان لە پڕۆسەی دامەزراندنی کۆماردا، یەکێتیی تورک و
کوردیان نیشاندەدا. بانگەوازەکەیان لە ٢٧ـی شوباتدا، هەوڵێکە بۆ زیندووکردنەوەی
ئەو رۆحی یەکێتییە و داواکارییەکە بۆ کۆمارێکی دیموکراتیک و مەبەستیان بوو
میکانیزمی خوێن و ململانێ بشکێنن.
دەشڵێت، ئێستا دەبێت لە
قۆناغی نەرێنییەوە بەرەو قۆناغی ئەرێنیی بنیادنان هەنگاوبنێن، رێگە بۆ سەردەم و
ستراتیجێکی نوێی سیاسەت دەکرێتەوە و ئامانجیان ئەوەیە سەردەمی سیاسەتی توندوتیژی
کۆتایی پێبهێنین و پڕۆسەیەک لەسەر بنەمای کۆمەڵگەی دیموکراتیک و سەروەریی یاسا بکەنەوە،
داوا لە هەموو توێژەکانی کۆمەڵگە دەکەن، لەم بوارەدا دەرفەت بخوڵقێنن و
بەرپرسیارێتی بگرنە ئەستۆ.
لەبارەی وەڵامدانەوەی دەوڵەت بۆ وەرچەرخانی دیموکراتیک وتی، زۆر گرنگە کە
دەوڵەت وەڵامی وەرچەرخانی دیموکراتیک بداتەوە و کۆمەڵگەی دیموکراتیک، پێکهاتنی
دیمۆکراتیک و یەکگرتن، بنەماکانی هۆشیاریی قۆناغی ئەرێنین. قۆناغی ئەرێنی
شێوازەکانی تێکۆشانی زۆرەملێ و توندوتیژی وەلا دەنێت. ئامانجی بونیادنانی ئەرێنی
دەستبەسەرداگرتنی هیچ دامەزراوە یان پێکهاتەیەک نییە، بەڵکو ئامانج ئەوەیە هەر
تاکێکی کۆمەڵگە بتوانێت بەرپرسیارێتی هەڵبگرێت و بەشداری لە بونیادنانی
کۆمەڵایەتیدا بکات، ئامانج ئەوەیە بونیادنانەکە بەیەکەوە و لە ناو کۆمەڵگەدا بێت.
گروپە چەوساوەکان، گروپە نەتەوەیی، ئایینی و کەلتوورییەکان دەتوانن لە رێگەی
تێکۆشانی دیموکراتیکی بەردەوام و رێکخراوەوە، خاوەندارێتی لە دەستکەوتەکانیان
بکەن لەم پڕۆسەیەدا.
لەبارەی یەکگرتنی دیمۆکراتیک وتیشی، یەکگرتنی
دیموکراتیک بە لایەنی کەمەوە بەقەد سەرەتای دامەزراندنی کۆمار گرنگە. بانگەوازێکە
کە بەقەد ئەو سەردەمە واتا و پاشەڕۆژ و دەوڵەمەندی لەخۆدەگرێت. لە بنەڕەتەکەشیدا
مۆدێلی کۆمەڵگەی دیموکراتیک هەیە. ئەوە جێگرەوەیەکە بۆ شێوازە پارچەکەرەکان، بۆ
گواستنەوە بەرەو یەکگرتنی دیموکراتیک، پێویستیان بە یاساکانی ئاشتی هەیە. چارەسەری
کۆمەڵگەی دیموکراتیک، کە بونیادنانی تەلارسازی و یاسایەک لە چوارچێوەی سیاسی،
کۆمەڵایەتی، ئابوری و کەلتووریدا پێشبینی دەکات.
لەبارەی هێزی ژن و توندوتیژی بەرامبەریان وتی، هێزێکی
کۆمەڵایەتیی پێشەنگە کە هیچ کۆمەڵگە یان دەوڵەتێک بەبێ لەبەرچاوگرتنی ئەوان
ناتوانێت بەردەوامبێت. ئەمڕۆ، توندوتیژیی ناوخێزانی، کوشتنی ژنان و چەوسانەوەی
باوکسالاری، هەموویان نیشانە هاوچەرخەکانی ئەو هێرشە مێژووییەن کە بەکۆیلەکردنی
ژنان دەستیپێکردووە؛ لەبەرئەوە، ژنان ئازادیخوازترین پێکهاتە و هێزی بەهێزکردنی
یەکگرتنی دیموکراتیکن.
لەبارەی گرنگی دیموکراسیەوە وتی، هیچ
سیستمێکی بیرکردنەوە بەبێ بونیادنان لەسەر دیموکراسی ناتوانێت بژی، وەستان و
چەقبەستوویی، ئاڵۆزی و قەیرانەکان کاتین؛ لە کۆتاییدا دیموکراسی دەبێتە هەمیشەیی.
بانگەوازەکەیان ئامانجی ئەوەیە نەک تەنیا لە تورکیا، بەڵکو لە رۆژهەڵاتی
ناوەڕاستیشدا، چارەسەر بۆ کێشەی ژیانی پێکەوەیی و ئەو قەیرانانە بدۆزێتەوە کە
لێیەوە دەبن. ئەوان بەرگری لە مافی بوون و دەربڕینی ئازادانەی هەموو ئەو کەسانە
دەکەن، کە رووبەڕووی نادادپەروەری بوونەتەوە و هاوڵاتیبوون
دەبێت لەسەر بنەمای پەیوەستبوون بە دەوڵەتەوە بێت، نەک لەسەر بنەمای ئینتیما بۆ
نەتەوەیەک. ئەوان بەرگری لە هاوڵاتیبوونێکی ئازاد دەکەن، کە سەکردایەتیی ئازادیی
ئایین، نەتەوە و بیروڕا بکات. وەک چۆن ئایین و زمان ناسەپێندرێن، نابێت
نەتەوەبوونیش بسەپێندرێت. پەیوەندیی هاوڵاتیبوونی یاسایی، لەناو سنوورە
دیموکراتیکەکان و لەسەر بنەمای یەکپارچەیی دەوڵەت، مافی دەربڕین و رێکخستنی
ئازادانەی ناسنامەی ئایینی، ئایدیۆلۆجی و نەتەوەیی لەخۆدەگرێت.
ئەوەش دوای ئەوە دێت، ئەمڕۆ ساڵێک بەسەر بانگەوازەکەی ئۆجەلان تێدەپەڕێت کە دوای سێ جار
کۆبوونەوە لەگەڵ شاندی دەم پارتی بۆ ئیمڕاڵی، عەبدوڵڵا ئۆجەلان، رێبەری
زیندانیکراوی پەکەکە، بانگەوازێکی بڵاوکردەوە و تێیدا داوای لە پەکەکە کرد خۆی
هەڵوەشێنێتەوە و کۆنگرە ببەستن.