سەرنووچە:

ئەڤڕۆ ٥٦ سال بسەر پارێزگەهبوونا دهۆکێ دەرباز دبن

PM:03:24:22/05/2025

60 جار خوێندراوەتەوە

+ -

ل ٢٧ـی ئەیارا ١٩٦٩ بڕیارا پارێزگەهـبوونا دهۆکێ هاتە دان و ئەڤڕۆ ٥٦ سال بسەر وێ بڕیارێ دا دەربازبوون و نها دهۆک ئێکە ژ چار پارێزگەهێن هەرێما کوردستانێ.

پارێزگەها دهۆکێ کو ب باژێڕێ پێکڤە ژیانێ دهێتە ناسکرن، دکەڤیتە بەرفرەهییا ناڤبەرا چیایێ شندۆخا ل باشووری و چیایێ سپی ل باکووری و چیایێ مام سین ل رۆژهەلات. دهۆک هەڤسنوورە دگەل رۆژئاڤا و باکوورێ کوردستانێ، و هژمارا ئاکنجیێت وێ پارێزگەهێ ب نێزیکی ئێک ملیۆن و 500 هزار کەسان دهێتە هژمارتن.

د پارێزگەها دهۆکێ دا، کورد، کلدان، ئاشووری، ئەرمەنی هەنە، هەروەسا ئاکنجیێت وێ پارێزگەهێ دیفکەفتیێن ئایینێن ئیسلام، مەسیحی، ئێزیدی نە، ژبەر هندێ ب باژێڕێ پێکڤە ژیانێ دهێتە نیاسین.

پارێزگەها دهۆکێ، خودانا ژێرخانەکا مەزن یا سامانێن سروشتییە و هەروەسا چەندین جهێن گەشتیاری یێن بالکێش هەنە کو هەر سال ب سەدان هزار گەشتیار سەرەدانا جهێن گەشتیاریێن وێ پارێزگەهێ دکەن، لێ زێدەباری وێ چەندێ لدیڤ داتایێن دەستەیا ئامارێن هەرێمێ، دهۆک ژ سالا ٢٠٠٧ تا نها هەژارترین پارێزگەها هەرێمێ یەو ڕێژەیا بێ کاریێ ژی لڤێ پارێزگەهێ زێدەتری ٢٤٪ـێ یە.

پارێزگەها دهۆکێ ژ شەش قەزایان پێکدهێت و هەر قەزایەک ژ چەند ناحیان پێکدهێت:

قەزایا دهۆک – ناحیە (مانگێش، زاویتە)

قەزایا سێمێل _ ناحیە (فایدە، باتێل)

قەزایا ئامێدی ­_ ناحیە (دێرەلوک، سەرسنگ، چەمانکێ، بامەرنێ، کانی ماسێ)

قەزایا ئاکرێ _ ناحیە (بجیل، دینارتە، گردەسێن)

قەزایا شێخان _ ناحیە (ئەتروش، قەسرۆک، زیلکان، باعەدرێ)

قەزایا بەردەڕەش – ناحیە (دارەتوو، ڕوڤیا، کەلەک)

ژ سالا ١٩٦٩ تا نها ١٤ کەس وەکو پارێزگارێ پارێزگەها دهۆکێ هاتینە دەستنیشانکرن:

عەگید سەدیق سەعدوڵڵا(١٩٦٩-١٩٧٠)

محەمەد رەسول گۆیی (١٩٧٠)

هاشم حەسەن (١٩٧٠-١٩٧٣)

سعد حبیب (١٩٧٤)

محەمەد عەلی ئەمین گۆران (١٩٧٤-١٩٧٦)

یەحیا محەمەد رەشید جاف (١٩٧٦-١٩٧٩)

نامق رەقیب سۆرجی (١٩٧٩-١٩٨٨)

محەمەد پیرۆز رۆستەم (١٩٨٨-١٩٩١)

عەبدولوەهاب ئەتروشی (١٩٩١)

عەبدولعەزیز تەیب(١٩٩٢-١٩٩٩)

نێچیرڤان ئەحمەد(١٩٩٩-١٩٩٥)

تەمەر رەمەزان(٢٠٠٥-٢٠١٤)

فەرهاد ئەمین ئەترووشی (٢٠١٤ – ٢٠٢٠)

دکتۆر عەلی تەتەر (٢٠٢٠_ تا نها بەردەوامە ژ پۆستێ پارێزگارێ پارێزگەها دهۆکێ)

گەلەری