بەشێکی دیکەی پارەی مووچە گەیشت؛ کەی دابەشدەکرێت؟
پەیامنێری ئێن ئاڕ تی دەڵێت، کەمێک پێش ئیستا ٥٠٠ ملیار دینار لەلایەن حکومەتی فیدراڵییەوە بۆ مووچەی مانگی دوو، خرایە سەر هەژماری بانکی هەرێم.
کەشناسی هەرێم دەڵێت، بەرانبارین لە سەنتەری شار و شارۆچکەکان بەشێوەی نمەباران بەردەوام دەبێت و بەفریش لە ناوچە شاخاوییە بەرزەکان دەبارێت.
بەهۆی گرژی و ئاڵۆزییەکانی ناوچەکەوە، وەک رێکارێک بۆ پاراستنی فڕۆکە مەدەنییەکان، وەزارەتی گواستنەوەی عێراق دەستی بە شاردنەوەی فڕۆکەکان کردووە لە شوێنی پاریزراودا.
سەرۆکی حکومەتی ماوەبەسەرچوو دەڵێت، ژنانی کورد رۆڵێکی سەرەکی و دیاریان لە بنیاتنانی کۆمەڵگە و پاراستنی ناسنامەی نەتەوەییدا هەبووە.
بەهۆی جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران، نرخی سوتەمەنی لە هەرێمی کوردستان گۆڕانکاری بەسەرداهات، لە کاتێکدا دابەشکردنی بەنزینی حکومی بە نرخێکی جێگیر بەردەوامە، بەڵام نرخی گازی شل (غازی ماڵان) بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەتەوە و یەک بتڵ غاز گەیشتووەتە ٢٠ هەزار دینار.
سەرۆکی یەکێتیی دەڵێت، زیادکردنی رۆڵی ژنان لە ناوەندەکانی بڕیاردا بە ئەرکی خۆیان دەزانن و دەڵێت، "دەبێت دوور لە دروشم کار بۆ ژیانێکی باشتر بۆ ژنان بکەین".
چاوەڕوان دەکرێت ئەمڕۆ تەواوکاریی مووچەی مانگی دووی هەرێم لە بەغداوە رەوانە بکرێت و لیستی مووچەش رابگەیەندرێت.
ئەمڕۆ لە جیهاندا بە رۆژی ژنان دیاریکراوە و بەو بۆنەیەوە لە سەرانسەری جیهاندا چالاکیی جۆراوجۆر بەڕێوەدەچن، ٨ـی مارس، رۆژی کردار و کۆکردنەوەی دەرفەتێکە بۆ دووپاتکردنەوەی پابەندبوونی دەوڵەت بۆ پێشخستنی یەکسانی و مافەکانی ژنان، لە هەموو شوێنێک و هەموو کاتێک.
دەزگای ئاسایشی هەرێم دەڵێت، ئەمشەو بە چوار درۆن بارەگای هێزەکانی ٧٠ کراوەتە ئامانج و بە دوو درۆنیش هێرش کراوەتە سەر نزیک بارەگای یوئێن و نووسینگەی کونسوڵخانەی تورکیا.
كۆمكاری عەرەبی بڕیاریدا سبەینێ لە رێگەی ڤیدیۆ كۆنفرانسەوە كۆبوونەوەیەكی بەپەلە بۆ وەزیرانی دەرەوەی وڵاتانی ئەندام رێكبخات، بە مەبەستی تاوتوێكردنی هێرشە بەردەوامەكانی ئێران بۆ سەر خاكی چەند وڵاتێكی عەرەبی لە هەفتەی دووەمی جەنگدا.
هەرچەندە نزیکەی ١٠ رۆژە ئێران و ئیسڕائیل لە جەنگێکی قورسدان پێکەوە بەڵام لە هەردوو وڵاتەکەدا هێشتا خوێندن رانەوەستاوە و مووچەش وەک مانگەکانی پێشوو لەو دوو وڵاتە هەر دابەش دەکرێت.
شانەی راگەیاندنی ئەمنی، گرتنەبەری چەند رێوشوێنێکی ئەمنی تووندی بۆ سەپاندنی یاسا و پاراستنی عێراق راگەیاند و جەختی لە بەهێزکردنی بڵاوەپێکردنی سەربازی لە ناوچە سنوورییەکان کردەوە بۆ کۆنترۆڵکردنی بارودۆخی ئەمنی.
نێچیرڤان بارزانی و سەرۆک کۆماری فەرەنسا، لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا، دۆخی ناوچەکەیان تاوتوێ کرد، هەردوولا هاوڕابوون لەسەر پێویستیی چڕکردنەوەی هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ رێگری لە فراوانبوونی زیاتری بازنەی ململانێکان.
هاوپەیمانی ئیدارەی دەوڵەت دەڵێت، عێراق نابێتە بەشێک لە ململانێکانی ناوچەکە، زیاتر لەوەش بەهیچ شێوەیەک رێگە نادەن لە عێراقەوە هێرش بکرێتە سەر وڵاتانی دراوسێ.
وەزیری بەرگری توركیا دەڵێت، بۆئەوەی لەگەڵ ئیسڕائیل گرژی نەکەوێتە نێوانیان پەیوەندیەکانیان لەگەڵ ئیسڕائیل دەپارێزن.
بەڕێوەبەرایەتی نەوت و کانزاکانی هەولێر دەڵێت، پڕۆسەی دابەشکردنی غازی ماڵانی لە ناو شاری هەولێر و دەوروبەری دەکرێتە ئەلیکترۆنی.
کەشناسیی هەرێم دەڵێت، لە درەنگانی ئەمشەودا شەپۆلێکی بارانبارین و سەرما تەواوی ناوچەکانی هەرێم دەگرێتەوە و بەفریش لە ناوچە شاخاوییەکان دەبارێت.
لەگەڵ پەرەسەندنی گرژییە سەربازییەکانی نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل بەرامبەر ئێران، بازاڕە جیهانییەکانی وزە و کانزا گرانبەهاکان تووشی شۆکێکی گەورە بوون؛ بە جۆرێک نرخی نەوت و گاز بەهۆی ترسی دابینکردن بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبوونەوە، لە بەرامبەریشدا زێڕ و زیو وەک پەناگەیەکی ئارام یکۆردی نوێیان لە بەرزبوونەوەی نرخەکاندا تۆمار کرد.
سهرۆك وهزیرانی عێراق دەڵێت، پێویسته ههوڵهكان بخرێنهگهڕ بۆ بهرفراوانبوونی جهنگ و گهیشتن به چارهسهر بهبێ ئهوهی ناوچهكه رووبهڕووی ههڕهشهی جهنگێكی سهرتاسهریی ببێتهوه.
له گوندێکی سنووری قهڵادزێ لە ئیدارهی ڕاپهڕین، گولـلههاوهنێك به مێردمنداڵێکدا تهقییهوه و بەهۆیەوە گیانی لهدهست دا.
دەسەڵاتی فڕۆکەوانیی مەدەنی عێراق بڕیاریدا ماوەی داخستنی ئاسمانی وڵاتەکەی بەڕووی سەرجەم گەشتە ئاسمانییەکاندا بۆ ماوەی ٧٢ کاتژمێری دیکە درێژ بکاتەوە، ئەمەش وەک رێکارێکی کاتی و خۆپارێزییە بەهۆی ئاڵۆزیەکانی ناوچەکە.
چاوەروان دەکرێت سبەی تەواوکاریی مووچەی مانگی دووی هەرێم لە بەغداوە رەوانە بکرێت و لیستی مووچە رابگەیەندرێت. ئەوەش دوای ئەوەی پینجشەمەی رابردوو دارایی هەرێم وتی، نزیکەی ٢٧٥ ملیار بە چوار چەردە وەک بەشێک لە تەمویلی مووچەی مانگی دوو خراوەتە سەر هەژماری بانکییان.
بەهۆی هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆسەر ئێران و ئاڵۆزییەکانی ناوچەکە نرخی نەوت بەرزبوونەوەیەکی بەرچاوی تۆمارکرد و گەیشتە سەرووی ٩٠ دۆلار کە لە ساڵی ٢٠٢٠ـەوە بەو شێوەیە بەرز نەبووەتەوە.
ئەمڕۆ ساڵڕۆژی راپەڕینی خەڵکی سلێمانییە، لەو رۆژەدا سلێمانی هاوشێوەی شار و ناوچەکانی دیکە لەدژی دەسەڵاتی رژێمی پێشووی عێراق راپەڕینی کرد.
سەرۆک کۆماری ئێران دەڵێت، بڕیاردراوە چیتر وڵاتانی دراوسێ ناکەنە ئامانج بەو مەرجەی لە ناوچەکانی ئەوانەوە هێرش نەکرێتەسەر ئێران. دەشڵێت، وڵاتەکەی هیچ دوژمنایەتییەکی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکەدا نییە و پابەندە بە یاسا نێودەوڵەتییەکان و بنەما مرۆییەکان.
پەیامنێری ئێن ئاڕ تی دەڵێت، دەنگی چەند تەقینەوەیەکی بەهێز لە سنووری چۆمان بیستراوە و بەپێی چاوگە ئەمنییەکان، سێ (درۆن) لە سنووری ناوچەکە کەوتوونەتە خوارەوە و هیچ زیانێکی گیانییان نەبووە.
روانگەی ئیکۆی عێراق دەڵێت، بەهۆی داخستنی گەرووی گورمز عێراق ملیۆنان دۆلار زیانی بەرکەوتووە. دەشڵێت، پێویستە حکومەت هەنگاوی بەپەلە بگرێتەبەر بۆ زیندووکردنەوەی پڕۆژەی "رێگای شام"، کە بە پڕۆژەیەکی ستراتیژی و نیشتمانیی دادەنرێت بۆ دوورکەوتنەوە لە زیانە ئابوورییەکان.
شەڕی ئێران لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل چووە هەفتەی دووەمی خۆی و نادڵنیایی نوێ لە دەوری چۆنیەتی کۆتاییهاتنی ململانێکان یان کەی کۆتایی دێت زیاتربوون، میدیاکانی ئێران باسیان لە دووبارە بۆردومانكردنی تاران کردووە، هاوکات سوپای ئیسرائیلیش هێرشە مووشەکییە نوێیەکانی ئێرانی راگەیاند.
بافڵ تاڵەبانی لە چاوپێکەوتنێکدا دەڵێت، هیچ ئۆپەراسیۆنێکی چەکداریی سنووربڕ لە خاکی هەرێمی کوردستانەوە روونادات، دەشڵێت، پێویستە کوردستان ببێت بە پردێک بۆ نێوەندگیری نەک گۆڕەپانی شەڕ.
وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەری زانستی لە راگەیەندراوێکی هاوبەشدا دەڵێن، لە یەکشەممە ٨ ی ٣ ی ٢٠٢٦ تا دووشەممە ٢٣ ی ٣ ی ٢٠٢٦ ، لە گشت ناوەندەکانی خوێندنی وەزارەتی پەروەردە و وەزارەتی خوێندنی باڵا پشوو دەبێت.