سەردێڕ:

عێراق بەرەو خراپترین بارودۆخ

12/8/2019 12:18:19 PM
11106 جار خوێندراوەتەوە
کەمال محەمەد
+ -

تەواوی گۆڕانکارییەکان و روداوە تراژیدییەکان چەندین کاتی ناخۆش و مێژوویان بە جێھێشتوە، رەگەز پەرستی نێوان حیزبەکان و دەمارگرژی تائیفی و پێکھاتە نەتەوەییەکان زیاتر ھۆکاری لەدەستدانی  ھەلی پێکەوە ژیان و ئاشتەوایی نێوان ڕۆڵەکانی عێراق  بوە، ھەتا ئەمڕۆش ئەو سەرکردەو  حیزبانەی کە ڕۆڵیان لە سیاسەتکردن و حکومڕانی ئەم وڵاتە بینیوە ئەوەندەی پابەند بونیان بە بەرژەوەندی حیزبەکانیان  بوە ھیچ کات ئەوەندەیان بۆ وڵات و ھاونیشتمانیان  نەبووە، لە دوای پرۆسەی ئازادی عێراقیشەوە ھێزە سیاسییەکان  شکستیان ھێنا لە چارەسەرکردن و جێبەجێکردنی  ئەو مادە دەستورییانەی کە ئەتوانرا چارەسەرییەکی زۆری کێشەکانی ئەمڕۆی پێ کرابا و لە رێگەیەوە سنورێکیش بۆ داھاتووی ئەم وڵاتە دەستنیشان بکات لەسەر ئەو تێکستە دەستورییەی کە بە جێبەجێکردنی  متمانە و ئومێدێکی زۆری لەنێوان ئەندامان و گەلی عێراقدا دروست ئەکرد .
ئەمڕۆکەی عێراق لە نێو قەیران و گێژاوێکی قوڵدایە، لە لایەک ڕۆڵەکانی  لەھەوڵی باشترکردنی ژیانی ئێستا و داھاتویانن لە لایەکیش بە ئاگر و ئاسن و گوللەی ئەوانەی کە ھۆکاری قەیرانەکان بون  ڕوبەروی داخوازییەکانیان  بونەتەوە ، لە ڕۆژانی یەکەمی خۆپیشاندانەکانەوە تیشک خرایە سەر ھۆکارەکانی قەیران و نەبونی خزمەتگوزاری، بەڵام بەھۆی ئەوەی  مێژووی عێراق  میراتییەکی زۆری لە کوشتن و توندوتیژی  بۆ بە جێ ھێشتبوو، ئەمجارەیان دیسانەوە نەتوانرا ئەو گرێ کوێرەیە بکرێتەوە و خوێنی سەدان لە خۆپیشاندەرانی تێدا کرایە قوربانی ، ئەمە لە کاتێکدایە کە  دەبوو گوێ لە داواو مافە ڕەواکانیان بیگیرایە و بکرایە بە فۆرمێکی نوێ بۆ بەرێوەبردنی سیاسەت و حکومڕانی لە یاسا و دەستوردا کاریان پێ بکرایە  .
ئێستای خۆپیشاندانەکانی عێراق لە بەرگری مافی مافخوراوان و دارشتنی یاسایەک بۆ ماف و دادوەری ھەنگاو بەرەو ھەموو چەشنەکانی شەڕی تائیفی و جیاکاری و ڕوبەڕوبونەوەی ئەو ھێزانەدا دەنێت کە لایەن و بنەماڵەکانی خێڵەکی و ئەتنیک و ئایینەکان بۆ پاراستن لە خۆیان دروستیان کردوە، ئەوەش بە سود وەرگرتن لە نەبونی عێراقێکی یەکگرتووی خاوەن یاسا و رێسای دەستوری .
خۆپیشاندانەکانی ئەمڕۆی عێراق  ئەگەر بۆ لایەنە سیاسییەکان و ئەوانەی سەربە ئەجێندا و ستراتیژییەکانی وڵاتانان لەدوبارە داڕشتنەوەی  نەخشەی سیاسی ناوچەکە،  ئەوا بۆ گەلانی عێراق  داخوازی و  خەونی بەدەستھێنانی راستییە مافەکانیان بوە، کە دەیانەوێت سیستەمێک لە وڵاتەکەیاندا ھەبێت لە بەدیھێنانی  دیموکراسی وکەرامەت و یەکسانی بۆ ھەموان.
  بەڵام مەترسییە گەورەکەی ئێستا ئەوەیە کە ئامانج و بەرژەوەندی ئەو ھێزانەی ئەوێ ڕۆژێ ھۆکاری ئەمێستای عێراق  بوون بە پاڵپشتی سیاسەت و ململانێکانی  پشت پەردەی وڵاتان ئاوێتەی داخوازییەکانی گەل بکرێت و دەرەنجامێکی سەخت بھێنێتە ئاراوە، کە سەختترینیان  بون بە ئامرازی عێراق و گەلەکەیەتی لەشەڕی بەوەکالەتی زلھێزەکان.
 بەڵام ئەمجارەیان لە خاکەکەی خۆیدا و بەشێوەک کە تەنھاو تەنھا ھەموو چەمکەکانی بواری ژیانێکی باشتریان لە چوارچێوەی زھنییەتێکی کۆمیۆناڵ دوچاری ھەرەس نەبێتەوە بۆ ساڵانێکی زۆر، بۆیە رەوشی ئەمڕۆکەی عێراق  دورنییە ببێتە قوربانی  چۆنێتی دەستپێکردنی ئەو ململانێیەی وڵاتان، کە پێگە جیۆپۆلەتیکییەکەی  عێراق  وایکردوە کە ھەردەم چاو و ستراتیژییان لەسەری بێت .