سەردێڕ:

نێچیرڤان بارزانی: هەرێم دەیتوانی لە ٣٠ ساڵی رابردوودا نمونەیەکی باشتر پێشکەش بکات

فۆتۆ: 
2021-04-05

6704 جار خوێندراوەتەوە

سەرۆکی هەرێمی کوردستان بەبۆنەی تێپەڕینی ٣٠ ساڵ بەسەر پرۆژەبڕیاری ٦٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش رایگەیاند، ئەو بڕیارە بۆ گه‌لى كوردستان وه‌رچه‌رخانێكى مێژوويى بوو، تا رێگه‌ له‌ كۆڕه‌وى مليۆنی خه‌ڵكى كوردستان به‌ره‌و سنوره‌كانى ئێران و توركيا بگرێت.


نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان راشیگەیاند، هه‌رێمى كوردستان له‌ ئه‌زموونى ٣٠ ساڵى رابردوويدا ده‌يتوانى نموونه‌يه‌كى باشتر پێشكه‌ش بكات.

باسی لەوەشکرد، وێڕاى هه‌موو ده‌سكه‌وته‌كان، هه‌ڵه‌ و كه‌موكوڕى هه‌بووه‌ و هه‌يه، به‌ڵام كه‌ميش نين ئه‌و كێشه و ته‌نگوچه‌ڵه‌مانه‌ى بۆى دروست كران، دەشڵێت، ته‌نيا بژاردەیان ئه‌وه‌يه‌ به‌ گفتوگۆ و لێكگه‌يشتن و رێككه‌وتن له‌گه‌ڵ حكومه‌تى عێراق و به و هاوكاريى كۆمه‌ڵگه‌ى نێوده‌وڵه‌تى، هه‌نگاو به‌ره‌و ئاينده‌يه‌كى باشتر بنێن.

 

دەقی په‌يامەکەی نێچيرڤان بارزانى:

ئەمڕۆ یادی سی ساڵەی ڕۆژێکی پرشنگدار لە مێژووی ھاوچەخی گەلی کوردستاندا دەکەینەوە. بەرلە سی ساڵ وەک ئەمڕۆ ٥/٤/١٩٩١، ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی بڕیاری (٦٨٨)ی دەرکرد. بەو پێیە پرۆسەی دابینکردنی ئارامی دەستی پێکرد و نەوای ئارام و ناوچەی نەفڕین دروست بوو کە دواتر بووە ھۆی پاراستنی بەشێکی زۆری ھەرێمی کوردستان. ئیدی ھێزەکانی رژێمی ئەوسای عێراق نەیانتوانی نە لەسەر زەوی و نە لە ئاسمانەوە ھێرش بکەنە سەر گەل و خاکی کوردستان.

ئەو بڕیارە مرۆیییە بۆ گەلی کوردستان وەرچەرخانێکی مێژوویی بوو تا رێگە لە کۆڕەوی ملیۆنیی خەڵکی کوردستان بەرەو سنوورەکانی ئێران و تورکیا بگرێت کە بەو کۆڕەوە ڕەتیکردەوە جارێکی دیکە بگەڕێتەوە ژێر رکێفی ستەم و دیکتاتۆری. پاشان بڕیارەکە ڕەھەندێکی ئەمنی بۆ پاراستنی ئاسایش و ئارامی وەرگرت، تا دوایین جار رەھەندێکی تازەی سیاسی و ھەڵبژاردنەکانی ١٩٩٢ و دامەزراندنی پەرلەمان و حکوومەت و ئەزموونی دیفاکتۆی ھەرێمی کوردستانی لێکەوتەوە.

چەمکی دەستێوەردانی مرۆیی کە لەگەڵ ئەو بڕیارەدا ھاتە ئاراوە، وێڕای پێشکەشکردنی یارمەتیی گەورەی مرۆیی، دەرگای ژیان و ئەزموونێکی تازەی دیموکراسی بەسەر ھەرێمی کوردستاندا کردەوە. دەرفەتی رەخساند تا ئاوەدانی و چیرۆکی سەرکەوتنی ھاوبەش و ئەزموونێکی نوێ لە ناوچەکەدا پێشکەش بکات و وەک ‌ھاوبەشێکی دیار لەگەڵ جیھانی پێشکەوتوو پەرە بە بەھا شارستانییەکانی سەردەم بدات و ببێتە پارێزەرێکی دیموکراسی و مافەکانی مرۆڤ، کولتووری یەکترقبووڵکردن و پێکەوەژیان و لێبوردەیی قووڵتر بکاتەوە.

بێگومان ھەرێمی کوردستان لە ئەزموونی سی ساڵی رابردوویدا دەیتوانی نموونەیەکی باشتر پێشکەش بکات. وێڕای ھەموو دەسکەوتەکان، ھەڵە و کەموکوڕی ھەبووە و ھەیە، بەڵام کەمیش نین ئەو کێشە و تەنگوچەڵەمانەی بۆی دروست کران و ڕێگەی بەرەوپێشچوونی زیاتریان لێگرت. ئێستاش تەنیا بژاردەمان ئەوەیە بە تەبایی و پێکەوەیی، بە سوودوەرگرتن لە ئەزموونی رابردوو، بە گفتوگۆ و لێکگەیشتن و ڕێککەوتن لەگەڵ حکوومەتی فیدراڵی عێراق و بە پشتیوانی و ھاوبەشی و ھاریکاریی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، ھەنگاو بەرەو ئایندەیەکی باشتر بنێین.

لەم یادەدا سڵاو و ڕێز و پێزانینمان بۆ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دووپات دەکەینەوە کە سی ساڵ بەرلە ئەمڕۆ بڕیارێکی ڕاست و دروستیان دا، گەلی کوردستانیش سەلماندی ئەگەر ئازادی و دەرفەتی ھەبێت، دەتوانێت نموونەیەکی باش و جیاواز پێشکەش بکات. داواکارین پشتیوان و ھاوکارمان بن تا ھەنگاوی گەورەتر بەرەو ئایندەیەکی باشتری ھاوبەش و ئارامی و سەقامگیری و پێشکەوتن لەگەڵ عێراق و ناوچەکە و جیھاندا بنێین، تا پێکەوە بە ھاوبەشی و ھاریکاری، بەھا باڵاکانی مرۆڤایەتی و جیھانی پێشکەوتوو بپارێزین و پێکەوە بەرەنگاری تووندوتیژی و توندڕەوی و تیرۆر ببینەوە.

زۆر سوپاسی ئێران و تورکیا دەکەین کە پێشوازییان لە سەتان ھەزار پەنابەری کوردستان کرد. زۆر سوپاس بۆ ھەموو ئەو وڵاتانەی بە ھەر شێوەیەک بێت بەشدارییان لە دەرکردنی بڕیاری (٦٨٨)ی نێودەوڵەتی و پرۆسەی دابینکردنی ئارامی و دامەزراندنی ناوچەی نەفڕین و نەوای ئارام و دابینکردنی یارمەتیی مرۆییدا کرد و ئیرادەی سیاسییان بۆ پاراستنی گەلی کوردستان نیشان دا. سوپاس بۆ نەتەوە یەکگرتووەکان و ڕێکخراوە ناحکوومییەکان. سوپاس بۆ رای گشتیی جیھان کە حکوومەتەکانیان ھان دا تا گەلی کوردستان بپارێزن. ھەرگیز ئەو پشتگیری و یارمەتییەی ئێوە لەبیر ناکەین و چاومان لە بەردەوامیی ھاوبەشی و پشتگیری و ھاوکاریتانە.

سوپاس بۆ رۆژنامەنووسان و وێنەگرانی جوامێر و ئازا و بۆ کەناڵەکانی راگەیاندن کە رۆڵیکی گەورەیان لە گەیاندنی دەنگی خەڵکی کوردستاندا گێڕا و وێنە و دیمەنی مەینەتی و ئازارەکانی پیر و منداڵان و نەخۆش و پەککەوتە و ژنان و پیاوانی بێدەرەتانی ئاوارەی لە ناوچە سنوورییە سەخت و شاخاوییەکانەوە، بۆ ھەموو جیھان گواستەوە و پشتگیرییەکی گەورەی مرۆیییان بۆ خەڵکی کوردستان دەستەبەر کرد. سوپاس بۆ پشتیوانیی ڕەوەندی کوردستانی و ھونەرمەندان و دەزگا و ڕێکخراوە کوردستانییەکان لە دەرەوەی وڵات. سڵاو، رێز و پێزانین بۆ ھەمووان.

ئەمڕۆ یادی سی ساڵەی ڕۆژێکی پرشنگدار لە مێژووی ھاوچەخی گەلی کوردستاندا دەکەینەوە. بەرلە سی ساڵ وەک ئەمڕۆ ٥/٤/١٩٩١، ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی بڕیاری (٦٨٨)ی دەرکرد. بەو پێیە پرۆسەی دابینکردنی ئارامی دەستی پێکرد و نەوای ئارام و ناوچەی نەفڕین دروست بوو کە دواتر بووە ھۆی پاراستنی بەشێکی زۆری ھەرێمی کوردستان. ئیدی ھێزەکانی رژێمی ئەوسای عێراق نەیانتوانی نە لەسەر زەوی و نە لە ئاسمانەوە ھێرش بکەنە سەر گەل و خاکی کوردستان.

ئەو بڕیارە مرۆیییە بۆ گەلی کوردستان وەرچەرخانێکی مێژوویی بوو تا رێگە لە کۆڕەوی ملیۆنیی خەڵکی کوردستان بەرەو سنوورەکانی ئێران و تورکیا بگرێت کە بەو کۆڕەوە ڕەتیکردەوە جارێکی دیکە بگەڕێتەوە ژێر رکێفی ستەم و دیکتاتۆری. پاشان بڕیارەکە ڕەھەندێکی ئەمنی بۆ پاراستنی ئاسایش و ئارامی وەرگرت، تا دوایین جار رەھەندێکی تازەی سیاسی و ھەڵبژاردنەکانی ١٩٩٢ و دامەزراندنی پەرلەمان و حکوومەت و ئەزموونی دیفاکتۆی ھەرێمی کوردستانی لێکەوتەوە.

چەمکی دەستێوەردانی مرۆیی کە لەگەڵ ئەو بڕیارەدا ھاتە ئاراوە، وێڕای پێشکەشکردنی یارمەتیی گەورەی مرۆیی، دەرگای ژیان و ئەزموونێکی تازەی دیموکراسی بەسەر ھەرێمی کوردستاندا کردەوە. دەرفەتی رەخساند تا ئاوەدانی و چیرۆکی سەرکەوتنی ھاوبەش و ئەزموونێکی نوێ لە ناوچەکەدا پێشکەش بکات و وەک ‌ھاوبەشێکی دیار لەگەڵ جیھانی پێشکەوتوو پەرە بە بەھا شارستانییەکانی سەردەم بدات و ببێتە پارێزەرێکی دیموکراسی و مافەکانی مرۆڤ، کولتووری یەکترقبووڵکردن و پێکەوەژیان و لێبوردەیی قووڵتر بکاتەوە.

بێگومان ھەرێمی کوردستان لە ئەزموونی سی ساڵی رابردوویدا دەیتوانی نموونەیەکی باشتر پێشکەش بکات. وێڕای ھەموو دەسکەوتەکان، ھەڵە و کەموکوڕی ھەبووە و ھەیە، بەڵام کەمیش نین ئەو کێشە و تەنگوچەڵەمانەی بۆی دروست کران و ڕێگەی بەرەوپێشچوونی زیاتریان لێگرت. ئێستاش تەنیا بژاردەمان ئەوەیە بە تەبایی و پێکەوەیی، بە سوودوەرگرتن لە ئەزموونی رابردوو، بە گفتوگۆ و لێکگەیشتن و ڕێککەوتن لەگەڵ حکوومەتی فیدراڵی عێراق و بە پشتیوانی و ھاوبەشی و ھاریکاریی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، ھەنگاو بەرەو ئایندەیەکی باشتر بنێین.

لەم یادەدا سڵاو و ڕێز و پێزانینمان بۆ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دووپات دەکەینەوە کە سی ساڵ بەرلە ئەمڕۆ بڕیارێکی ڕاست و دروستیان دا، گەلی کوردستانیش سەلماندی ئەگەر ئازادی و دەرفەتی ھەبێت، دەتوانێت نموونەیەکی باش و جیاواز پێشکەش بکات. داواکارین پشتیوان و ھاوکارمان بن تا ھەنگاوی گەورەتر بەرەو ئایندەیەکی باشتری ھاوبەش و ئارامی و سەقامگیری و پێشکەوتن لەگەڵ عێراق و ناوچەکە و جیھاندا بنێین، تا پێکەوە بە ھاوبەشی و ھاریکاری، بەھا باڵاکانی مرۆڤایەتی و جیھانی پێشکەوتوو بپارێزین و پێکەوە بەرەنگاری تووندوتیژی و توندڕەوی و تیرۆر ببینەوە.

زۆر سوپاسی ئێران و تورکیا دەکەین کە پێشوازییان لە سەتان ھەزار پەنابەری کوردستان کرد. زۆر سوپاس بۆ ھەموو ئەو وڵاتانەی بە ھەر شێوەیەک بێت بەشدارییان لە دەرکردنی بڕیاری (٦٨٨)ی نێودەوڵەتی و پرۆسەی دابینکردنی ئارامی و دامەزراندنی ناوچەی نەفڕین و نەوای ئارام و دابینکردنی یارمەتیی مرۆییدا کرد و ئیرادەی سیاسییان بۆ پاراستنی گەلی کوردستان نیشان دا. سوپاس بۆ نەتەوە یەکگرتووەکان و ڕێکخراوە ناحکوومییەکان. سوپاس بۆ رای گشتیی جیھان کە حکوومەتەکانیان ھان دا تا گەلی کوردستان بپارێزن. ھەرگیز ئەو پشتگیری و یارمەتییەی ئێوە لەبیر ناکەین و چاومان لە بەردەوامیی ھاوبەشی و پشتگیری و ھاوکاریتانە.

سوپاس بۆ رۆژنامەنووسان و وێنەگرانی جوامێر و ئازا و بۆ کەناڵەکانی راگەیاندن کە رۆڵیکی گەورەیان لە گەیاندنی دەنگی خەڵکی کوردستاندا گێڕا و وێنە و دیمەنی مەینەتی و ئازارەکانی پیر و منداڵان و نەخۆش و پەککەوتە و ژنان و پیاوانی بێدەرەتانی ئاوارەی لە ناوچە سنوورییە سەخت و شاخاوییەکانەوە، بۆ ھەموو جیھان گواستەوە و پشتگیرییەکی گەورەی مرۆیییان بۆ خەڵکی کوردستان دەستەبەر کرد. سوپاس بۆ پشتیوانیی ڕەوەندی کوردستانی و ھونەرمەندان و دەزگا و ڕێکخراوە کوردستانییەکان لە دەرەوەی وڵات. سڵاو، رێز و پێزانین بۆ ھەمووان.

ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی لە ٥/٤/١٩٩١دا بڕیاری ژمارە ٦٨٨ی دەرکرد و ناوچەیەکی دژە فڕین و ئارامی بۆ خەڵکی هەرێمی کوردستان بەدەستهێنا.