سەرنووچە:

گەشەپێدان بەردەوامی و گھورین

7/8/2019 1:22:14 PM
3515 جار خوێندراوەتەوە
رەمەزان نەسرەدین کێڤلى
+ -

گەشەپێدان دیاردەکا بەرفرەھـ و گشتگیرە و پرۆژەکێ (کومەلایەتی - سیاسی – ئابوری) یە بۆ گھورینا ھەمی ئاستێن ژیانا مرۆڤی بەرەف قوناغەکا باشتر و گونجای دگەل ژیانا سەردەمانە، د سالێن شێستان دا گەشەپێدان ژلایێ (فرانسو بیرو) بۆ چوار ئاستێن جودا ھاتیە پارڤەکرن ژوانا (ئاراستە یێن ئابوری - گھورین د ھەیکەلێ ئابوری دا - گھورین د ھزر و دام و دەزگەھێن دەولەتێ دا - پێشئێخستنا ئارمانجا  گەشەپێدانێ).
گەشەپێدان ئەو سەرکەفتنن ئەوێن د ھەمی بوارێن ژیانێ دا دھێنە ئەنجام دان ب مەرەما خزمەتکرنا مروڤایەتی و سەقامگێریا سیاسی، دروست بوونا بزاڤێن ئازادی خواز د وەلاتێن دونیایێ دا فاکتەر بوینە کو وەلات بەرەف گەشەیێن جودا جودا بچن، دبیت قوناغێن وێ ژ ئێک جودا بن چونکە د قوناغا ئێکێ دا زوربەی وەلاتان بانگا گەشەپێدانێ دکر بەلێ ئەو پلان و بەرنامە نەبوینە کو بشێن بکەنە پراکتیک و کار ل سەر بکەن و ئەڤ قوناغە پشتی شەرێ جیھانی یێ دووێ سەرھلدایە، قوناغا دووێ داخوازا پشتەڤانی کرنا نیڤ دەولەتێ بویە ب تایبەت بو وەلاتێن پاشڤە مای چونکە ئاستێ ژیانا وان وەلاتان زور خراب بویە و قوناغا ژ ھەمیان گرنگتر ئەوە کو گەشەپێدان کریە بنەما بو دروست کرنا سیستەمەکێ ئابوری یێ جیھانی یێ نوی کو یێ گونجای بیت دگەل پێشکەفتنێن مروڤایەتی.

ل ھەرێما کوردستانێ ب تایبەت پشتی سالا (٢٠٠٣)ـێ ب شێوەیەکێ ستراتیجی گرنگی ب ئەڤی چەمکی ھاتیە دان چ وەکو پروسەک بو گھورین و چاڤدیری کرنێ یانژی وەکو پروژەکێ مروڤایەتی و گرنگیدان ب ئاڤاکرنا تاکێ کورد و دبیت ئەگەر ئەم ھەلسەنگاندنا ئەڤی بواری بکەین تا نوکە مە نەشیایە ئارمانجێن خو ژ ئەڤێ پروسێ وەربگرین چونکە د زوربەی کابینێن بووری دا وەکو پێدڤی مفا ژ ھەر سێ قوناغێن گەشەپێدانێ نەھاتیە وەرگرتن، وەکو ستراتیجیەت حکومەتێ گرنگی دایە ئەڤان جورە بابەتان بەلێ ئەڤ چەمکە د ناف دام و دەزگەھێن خوارێ یێن حکومەتێ دا قول نەبوینە بەلکو تانوکە عەقیلەتا خێلەکی کاریگەری ل سەر ژیانا روژانە یا خەلکی دکەت بەلێ ب رێژەیێن زور کێمتر ژ قوناغێن دەستپێکا بزاڤا حوکمرانیا ھەرێمێ، گومان تێدا نینە ئەگەر کەسێ ئێکێ ل وەلاتی باوەری ب ئەڤان جورە بابەتان نەبیت یانژی ب مەترسی ببینیت ل سەر پێگەھێ خو وی دەمی مەحالە گەشپێدان دروست ببت خالا جھێ سەرنجێ ئەوە کو سەروک وەزیرێن بەری نوکە یێ ھەرێمێ کارەکێ جدی کریە بو ھندێ تاکی بکەتە سەنتەر و خزمەتا مروڤایەتیێ بکەت سەرەرای ھندێ کو زور کوسپێن ئابوری وسیاسی و کومەلایەتی ھەبوینە.

ئەگەر گەشەپێدان گھورین بیت وەکو گەلەک پێناسە ددەنە دیارکرن یان پروژەکێ مروڤایەتی بیت یان نوی بون بیت د ڤان ھەرسێ تێگەھان دا مە پێنگاڤێن باش ھاڤێتینە.

گەشەپێدان گرێدای چەند رەھەندێن سیاسی یە چونکە ئەگەر سەقامگێریا سیاسی دروست نەبیت یانژی جڤاکێ نیڤ دەولەتی ھەڤکار و پشتەڤان نەبیت گومان تێدا نینە پروسێسا گەشەپێدانێ ژلایێ سیاسی ڤە دێ زور لاواز بیت چونکە دەولەت دبیتە فاکتەر بو دروست کرنا ئەوێ ژینگەھێ یاکو گھورین و نوی بون و پێشکەفتن تێدا دروست دبیت و سیستەمێ سیاسی یێ دەولەتێ کاریگەریا خو ھەیە، ئەو وەلاتێن دکتاتوریەت تێدا زال  ب ھیچ رەنگەکی رێکێ نادەن ئەڤ جورە بابەتە سەرھلدەن بەلام وەلاتێن دیموکراسی ل سەر ھەمی ئاستان گرنگیێ پێ ددەن، ئەم نەشێین کاریگەریا شارستانیەتا (روژ ئاڤا) ل سەر ئەڤان جورە بابەتان ڤەدەر بکەین ژبەرکو ئەدەبیاتێن وان یێن سیاسی زور کاریگەری ل سەر ھزر و فەلسفا روھەلاتا ناڤەراست ھەیە و گەلەک ژ وەلاتێن روژ ئاڤا ئەڤان بابەتان ب پیلان دژی شارستانیەتا خو دزانن بەلێ ل ھەرێما کوردستانێ پێچەوانە گرنگیەکا ئێک جار مەزن پێ ھاتیە دان چ ھاتنا رێکخراوێن نیڤ دەولەتی بن یان وەرگرتنا پروژە و رێنما و جێبەجێ کرنا ئالاڤێن پێشکەفتنێ بن دناف ھەرێمێ دا و ھەلبەتە نێچیرڤان بارزانی کەسەکێ زور ڤەکری بویە ل سەر گەشەیا عەقل و ھزری ب مەرەما سەنتەرکرنا تاکێ کورد بو ھەر خزمەتەکێ، ئێک ژ بنەمایێن گەشەپێدانێ یەکسانیا جیندەری یە ئەگەر ئەم ژڤێ خالێ ھەلسەنگانەکێ بکەین دێ بومە دیار بیت کو ئەم شیاینە مفای ژ ئەڤێ پروسا گرنگ وەربگرین..

ل دوماھیکا گوتارێ گەھشتمە ئەنجامەکی کو ئەگەر دەستھەلاتا سیاسی بو ھەر دیاردەکا جیھانی یا بەرھەف نەبیت نەشێت خو گونجاندنێ دگەل تێگەھێن سەردەم دروست بکەت.