سەرنووچە:

گرنگیا ھەستا ب بەرپرسیێ

3/13/2021 4:06:30 PM
2048 جار خوێندراوەتەوە
جاسم محەمەد شەرنەخی
+ -

ئەم دشێن ب پشتراستیڤە بێژین: ئەو پەرتووکێن سیاسی و ئیداریێن ل دۆر بابەتێ ساڵۆخەتێن سەرکردە یانژی سیاسەتمەدارێ چاک ھاتینە نڤێسین، ھەمیان بەحسێ ڕوەشتێ ھەستا ب بەرپرسیێ کرینە وەکو ئێک ژگرنگترین ئەگەرێن سەرکەفتنا ھەر سەرکێشەکی چ ئیداری بت یانژی سیاسی، ل ڤان سالێن داویێ پەرتووکەکا ژێھاتێ ب درێژاھی ل سەر ڤی بابەتی کەفتە بەردەستێن خواندەڤانا ل  ژێر ناڤێ: (Responsible Leadership- سەرکێشیا ب بەرپرسانە) ژلایێ ھەردوو نڤێسەران (توماس ماک) و (نیکولا بلیس) ھاتیە دانان وتێدا خویا کرینە کو ئەڤ جۆرێ سەرکردایەتیێ ڕێکەکا رۆھن و پانە ژبۆ گەھشتنا ئارمانجێن مەزن و ھەر چەوان بت (وەکی ڤێ پەرتووکێ دیارکری) دڤێت ئەڤ ڕەوشت دل و سەنتەرێ ساڵۆخەتێن سەرکردەی بت.
ھەستا بەرپرسیێ ھێڤینێ ئەقلێ سیاسەت و حوکمڕانیا ژیرانەیە، ئەو ساڵۆخەتە یێ وەرچەرخانێ د ناخێ خوەدیێ خوەدا چێدکت  و ئینسانێ ب سەد ھەشتێ پلەیان ژڤی لایێ بۆ لایێ دیترێ چاکیێ ڤەدگۆھێزت، گەلۆ ما چ بۆ وەکری تا پێشەوا (عومەرێ کورێ خەتابی) ب گەھیتە گوپیتکا حوکمێ دروست و دادپەروەرانە و ناڤێ خوە و ڕێڤەبرن و سیاسەت و حوکمڕانیا خوە ب زیڕی د دیرۆکا سیاسیدا بنڤێست؟ بەرسڤ چ پێ نەڤێت ھەستا وی ب بەرپرسیێ بوو ودا گۆھـ بدین وی ب خوە چەوان ل دۆر ڤی ھەستێ پیرۆز پەیڤیە: ((لو ماتت سخلە علی شاگئ الفرات چیعە لخشیت ڕنْ ڕُسْڕڵ عنھا) ئەگەر بزنەک ل بەرئاڤا ڕویبارێ فوراتی (ژ بێ خودانی) بمرت، ددترسم پرسیارا وێ ژ من بھێتە کرن))، بەرێ خوە ب دەنێ چەوان خوە ب بەرپرس نەکو تەنھا ژ دەولەت و خەلکێ خوە دزانت بەلکو ھەتا ژ ھەمی پەیدابووی و ئاژەلان ژی، ڤی کەسایەتیێ مەزن ھەست ب بەرپرسیا رێک و ڕێبارێن گیانەوەران ژی دکر، ودلێ وی یێ ھەستیاربوو ھەمبەر ھەمیان و جاران دگۆت: ((لو ڕنّ بغلەً عپرت فی گریق العراق، ڵخشیتُ ڕن یسڕلنی اللە عنھا یوم القیامە – ھەر چەوان بت ئەگەر ھێسترەک ل ڕیا ئیراقێ ب ھەلنگڤت ئەز ددترسم خۆدا پرسا وێ ژ من بکت)).
   ئەھا ئەڤ بەرپرسیە و ھەستا ب وێ ھەمبەر خودێ و خەلکێ و دیسان ھەمبەر مێژوویێ، مرۆڤێ سەرکردەی پاڵ ددت ب باشترین و دلسۆزترین شێواز  ئەمانەتا ئەرکان ئەدا بکت و ھەمی دەما شەرما پرسیارکرنا ژ وی ل دونیایێ و دناڤ بەرپەرێن مێژوویێدا بەریا ل بەردەستێن خودای ب ھێتە ڕاوەستاندن و چەندین پرسیارێن ب سەھم و دژوار ژێ بھێنە کرن، دەمێ فەرمانا ئیلاھی  دھێتە ڕاگەھاندن: ((ۆقِفُوەُمْ ۖ إِنَّەُم مَّسْئُولُونَ- ڕاوەستین ئەو بەرپرسیارن)).
  ئەڤ دەردەسەریا نھا ئەم کورد تێدا دژین، ژ پاشکەفتنا سیاسی و ئیداری و حوکمێ فاشل ھەلبەت دا ڕەوش ب ئاوایەکێ بەرۆڤاژی بت و ل شوینا وێ – مینا ھەمی وەڵاتێن وەکی مە دەرفەت ژبۆ پەیدابووی- دا پێشکەفتن و ژیارەکا خۆش و کامەڕانی لێ بەرقەراربت، ئەگەر تەنھا ماکا ھەمی ڕەوشت و ساڵۆخەتێن قیادی ل دەڤ حوکمڕان و سەرکێشێن مە کوردان ھەبان، ئەگەر زانیبان بارێ وان چەند گرانە ژبلی ئەمانەتا جان و گیانی ھەر دینارەکا ڤی مللەتێ وھەر لێترەکا گازا وی ئەمانەتن د ستویێن واندا، ئەگەر ئەڤە ھەبا بەس بوو!
     ئاستێ ھەستا بەرپرسیێ ژ گەل و ەڵات و ئەمانەتا سەروەت و سامانێن ڤی خاکی ل دەڤ بژاردەیا حوکمڕان ل وەڵاتێ مە نا گەھتە گۆزەکا وی پیڕەمێری، یێ وێنەیێ وی ل پەیچ و ئەکاونتێن تۆرێن جڤاکی ڤێ داویێ بەڵاڤبووی، مە دیت چەوان وی کەسی چەند پەزەکێن خوە کربوونە د عەەرەبانەکا ب شفشێن ئاسنی پەرجانکریدا و ھۆسان دبەرەڤ چەروانێ داھۆژت، و دەمێ پرسیار ژێ کرین بۆچی تە ھۆ کریە؟ ئەوی خوەیا کر: ئەز شڤانێ ڤان پەزانم و دێ پرسا وان ژمن ھێتە کرن، ئانکو پرسا پارستنا وان ژ مەترسیان و دیسان پاراستنا خەلکێ ژ وێ زیانا – کو مومکنە -ئەو گیانەوەرە پەیدا بکن بۆ مال و دەرامەتێ خەلکێ ئەگەر سەربەردای بن، و د بەردەوامیا ئاخفتنێن خوەدا ئاماژە دا گۆتنا سەروەرێ پێغەمبەران سلاڤ لێ بن: ((کُلُّکُمْ رَاعٍ ۆکُلُّکُمْ مَسْۆول عَنْ رَعِیَّتِەِ... ھەر کەس  - مینا شڤانی – چاڤدێرە و دیسان بەرپەرسە ژ چەوانیا چاڤدێریا خوە))
  ئەگەر ل وەڵاتەکێ ھەستا بەرپرسیێ ل دەڤ سەرکێشێن وی بوویە سفر و ئەگەر رۆلێ سازی و کەسێن بەرپرس ژ پرسیارکرن و دوێڤداچوونا سەرکردە و حوکمداران ھەلوەشا ھەلبەت وەکی مە ئەو دێ ژۆردانی د نھاڵا شەکستن و پاشڤەمان و ڕوی رەشیێدا چنە خوار ڤێجا بلا ب خوە ئاخ و ئەردێ وان زێربتن ژی ھەر بێ مفایە!
  ژ بۆ چارەسەریا ڤی دەردێ گران پێدڤیە ھوشیاری ل پەیداکرنا   ھەستا ب بەرپرسیێ و ھەلگرتنا وێ بھێتە کرن، و ل ناڤ خێزان و ل قوتابخانێ زاڕۆکێن مە ل سەر ڤی ڕەوشتی بھێنە پەروەردەکرن، نەکو ڕەڤینا ژ بەرپرسیێ یانژی مراندنا ڤی ھەستێ ھەرە مەزن بمینت.