سەرنووچە:

جڤاکا کوردی لهەمبەر ڕوخانا دەرونی ژ ئەگەرێ بێ پلانیا حوکومرانیێ

8/14/2020 3:04:17 PM
1530 جار خوێندراوەتەوە
موسا عەبدولا
+ -

ئەرستو دبێژیت ھێزا دەرونی ھێزەکا ڤەشارتیە و تشتەکێ رێک تێخیت گونجاندنەکێ دروست دکەت  د چارچوڤەیەکێ وێنەکێ واقعی ئەوژی دەرون بخوەیە ، دەرونی بەرھەمدار  ئەو ھێزە ژ لاشەکێ مری ب شێوەیەکی تەمام بو دھێت گونجاندن، دەرونێ گیانەوەرانژی ئەو ھێزە ژ تشتەکێ مری ژ شێوەیێ تەمام بو دگونجیت، لێ بەلێ دەرونی مروڤی لایێ ئەرستو د بەرزترین ئاست دایە د جیھانا سروشتیدا.

پەیوەندیا دەرونی ب لاشی ڤە پێکھاتا دەرونی دگەل جەستە وەکی جورێ پێکھاتا مادەیە د وێنەیدا، ژبەر ھندێ نابە دەرون و جەستە وەکی دوو تشتێن سەربەخۆ و جیاواز بھێت دانان.

ب چ ئاوایی دەرونێ جڤاکا کورد بەرەڤ وێرانبونێ چو؟ ل لگوری من دەما مروڤ د جھێ خوە یێ جوگرافی ھەست ب مروڤ بوون و نەتەوەیی بوونا خوە نەکەت و سیستە مەک دیموکراسی نەبیت رێزێ بدەت مروڤ د ھەمان دەمدا  تاک  تەڤ دەمێ خوە بدەت خزمەت کرنا گەل وەلات خێزانا خوە و دگەل ھندێ سیستەم و حوکومەت نەشێن ئەرکا لسەر خوە راکەن بەرامبەر وی تاکی ، ب تایبەت تاکی کورد  وی دەمیدا دەرونێ تاکێن کورد وێران دبیت وەک مە سەری ئاماژە پێدای دەرون و لەش  پێکڤە گرێداینە ب بھیچ شێوەیەکێ ژێک ناھێن جودا کرن.

حوکومرانیا باشور نەشیایە ببیت بەرسڤەکا ئەرێنی بو تەڤ پێکھاتێن جڤاکی ،  و نەشیایە ئالیێ سیستەمێ رێڤەبرنێ سیستەم کونجای دانیت بو سەر راست کرنا شاشیێن حوکومرانیا خوە ،  سەر ئەنجام تاکێن ڤی جڤاکی باجا شاشیێن وانا ددەن د ھە مان  دەمدا حوکومرانیا باشور سەرەدەریەک وەھا دگەل تاکێن ڤی جڤاکی دکەن کو تێ بناڤکرن (گوشتنابێدەنگی یا مروڤاتی ) بو نمونە د ئالیێ زانستی فیزیکی کو تاکەک بمرە ئێدی تەمام ھە ر تشت دمریت ،  لێ د ئالیێ زانستێ دەرونیدا یان بێژین  سایکولوژیدا   تاکێن ڤی جڤاکی ڕوژێ چەند جار دمرن و رادبنەڤە؟

ئەو ژی مەشاندنا شەرێ دەرونی و ب سیستەماتیک  ل ھە مبەری  تاکی کورد ، بو نمونە حوکومرانیا مە ھە ی ل باشور نەشیایە فەرمانبەرێن خوە مافێ وانا بدەتێئەفجا چ ھێزێن پولیسا بێن ، یان ماموستا بێن یان فەرمانبەرێن کەرتێ تەندروستی بیت  تا داویێ.

یانی چ جورە سیستە م و حوکومرانی ل دونیایێ دا ھە یە بێ بەرامبەر کەسەک بو کار بکەت ؟ فەرمانبەر چەند ھە یڤان  دچنە سەر کار بێ موچە ؟ د ھە مان دەمدا پشتی ھاتنا پەتایا کورونایێ گەل ھات گرنتینە کرن و ئێخستن د مالڤە (بێ موچە، بێ کارەب، نە د ئاستا پێویست ئاڤ ھەیە، نە ھیچ خزمەت گوزاریەک ھە یە) تا گەل خوە بدەت ژیان کرن د ھە مان دەمدا حوکومەت ژ ملەت را دبێژن کا حەقێ ئاڤ کارەب وتا دوماھیێ.

واتە تاکێ باشور کەتیە دناڤا رەوشە ک ئاوارتە دا یادەرونی  دەما موچەیێ فەرمانبەری نەھێت واتە پێویستیا وی ب موچەی ھە یە نەشێت پێداویستیێن خوە و خێزاناخوە دابین بکەت مەجبورە بکەڤیت ناڤا کڤاشتنێن دە رونی سەدما نە ئارامیا دە رونی د ئالیێ زانستیدا فیزیکی ویژی  لاواز دبیت د ھە مان  دەمدا سەدەما کڤاشتنێن دەرونی  کێشەیێن جڤاکێژی جێدبێن ، دناڤا خێزانێدا دورا شور دبیتە ناڤا تەڤ جڤاکیدا و ژبەر کو سیستەم کونجایی نیە و دیموکراسی نینە  لگوری پرەنسیپێن   مافێ مروڤان ،  تاکێ کورد  ب گشتی و تایبەت فەرمانبەر خوە وەک تاکەکێ ڤی وەلاتی نابینن و د ھە مان دەمدا مافێن مروڤ بونا وانژی ژێ ھاتینە ستاندن

لەوران دەما کو سیستەم دیموکراسی نەبیت د ناڤا سیستەمدا مافێن ھاولاتیبونی نەھاتبنە بەرچاڤکرن و پاراستن

مافێن ھاولات بونی ژی تاک وەک مروڤ خوە ببینیت و مافو ئەرکێن وی و ھە مان دەمدا د ئالیێ ئیکونومی  ، ئالیێ کەرتێ تەندروستی ،  ئالیێ نەتەوەیی ، ئالیێ پاراستا پیروزیێن وی ،  ویدە می ئوتوماتیک دەسھە لات یان حوکومرانی شەرەک دەرونی  و  ب سیستەم ل ھە مبەری تاک د مەشینن مەشاندنا شەرێ دەرونیژی کوشتنا بێدەنگە و دچیت ژێر جارچوڤەیێن تاوانێن مەزن یێن جەنکی سایکولوژی

ب ماتمایی دمینم دەستھەلاتدار و حوکومرانیا باشور ڤی شەری بێ رحمانە  لھەمبەری تاکی کورد دمەشینن کو تاک بێ موچە بێ ئاڤ بێ کارە ب بێ خزمەتا کەرتێ تەندروستیێ بێ رێگاو بان و ژبلی داگیر کرنا  ئاخا وانا و شەرێ دەرونی ژ ئالیێ دوژمن  ڤە و وەکە  تورک،عەرەب و ئێرانی ڤە واتە شەرێ دەرونی یێ دوژمن بەس نینە شەرێ مەزنێ حوکومرانیا باشورژی لسەر تاکی کوردە.

لێ ھیچ دەستھەلاتەک ژ دە ستھەلاتا ب گەل ھێزتر و چالاکتر نینە، مە وەھا گرتی ئەڤسالە ھەمیێ پەتا یا کورونایێ ھەیە وە ھێجەت گرتن کەس دەرنەکەڤیت ژخوە ھەر پەتا یا کورونایێ نابیت سالەک بورینا دەم دێ زالم و گەندەل ل بەر توڕەیا جڤاکی چکەت.