سەرنووچە:

جۆرەک ژ مەڵایێن دژە دین.. کۆرۆنا وەک نمونە​

3/6/2020 1:39:34 PM
11761 جار خوێندراوەتەوە
ئەیهان سەعید
+ -

د سەروبەندا بەڵاڤبوونا ڤایرۆسێ کۆرۆنا کۆڤید ۱۹ و بەرھەنگربوونێدا،  ئەنجومەنێ باڵایێن فەتوایان بڕیارێن سەیر و خورافی دەرکرن، دسێ گۆشە نیگایاندا دکارم تێگەھشتنا شاش یا مامۆستایێن ئایینی بۆ ئیسلامێ بۆ ھەوە زەلالکەم:

یەکەم: ئایا مامۆستایێن ئایینی (مەڵا) نونەرێن خودێ و ئایینینە ؟

د ئیسلامێدا رجل الدین نینە، ب تێپەڕبوونا زەمەنی ھەموو کەسێن بناڤێ (مەڵا، شێخ، موفتی، سەید، دەروێشو ..ھتد) دەستەڵاتێ و کومەڵگەھـ بخۆ دروستکرینە، ئەڤە ڕامانا وێ چەندێ نادەت کو نابیت چ کەس د ئایینیدا شاڕەزا و بسبۆر نەبیت و ئایینی نەکەھینیت، لێ د ھەمان دەمدا ماف و پێداویستیا ھەمی ئوڵدارەکی ژیە د ئایینیدا شاڕەزابیت و شەرت نیە مەڵا و شێخی چ گوت ئەو بڕیار و تەفسیرا دروست بیت بۆ ئایینی، بەڵکو دڤێت پتر شاڕەزابن کی ب دروستی زانا و بسپۆرە د ئایینی و تەفسیرا دەقێن قورئانێدا.

گەلەکجارا کەسێن بناڤێن مەڵا و مامۆستایێن ئایینی ژ ئاڵیێ دەستەڵاتێ ڤە دھێنە بکارئینان و نەوێرن بەحس ل کارەساتێن ڕۆژانە و زوڵما زاڵم و دەستەڵاتێ بکەن، لەو خۆ ب تشێن بچۆک و فرعی مینا چەوانیا دەستنڤێژ و خۆ شیشتن و ڕیھـ درێژی و جلکێن شەرعی کەن کو ئەڤە ھەموو کەس دزانت چەوایە، لێ بەحسێ حەقێ خەلکی سەر دەستەڵاتێ ناکەن.. ئەو ژی دیارە ژ بڕینا مۆچێ خۆ یان ترسێ یە و یێ بترسیت باش د خودێ و ئایینی نەگەھشتیە.. ئەو کەسە ژی نابن نونەرێن خودێ و ئایینان.

گوتنێن من زۆرن سەر مەڵاین بندەستێن حزبی و دەستەڵاتێ و بەرژوەند پارێز، تنێ سەرێن مەجلێسن بەگ و ئاغا و خارنێن خوش و ئیانانا چوار ژنان و ھەرچی خوشیێن دونیایێنە بدەست بینن و سەر نەحەقیێ بێدەنگن و تنێ جەھنەمێ نیشا گەنجێن داما و فەقیر بدەن.

د ھەمان دەمدا مامۆستایێن ئاینیێن باش و جورعەت و بوێر و حەق ژی ھەنە و مە ڕێز بۆ وان ھەیە.

دووەم: د ڕەوانگەھا ئیسلامێدا زانایێن ئایینی دکارن فەتوا و بڕیارێ لسەر ھەموو بوارەکی بدەن؟

بێگوومان کا چەوا کارەساتە دارتاشەک بچیت جھێ نوژدارەکی نەخوشەکی عەمەلیات کەت، وەسا کارەساتە ژی مەڵایەک بچیت حوکمی د بوارەکی زاستێ بایلۆجیێدا مینا نەخوەشیا کۆرۆنا کۆڤید بدەت و دەمەکیدا چ نەزانیت.

نزانم ئەو مامۆستایێن ئایینیێن د ئەنجومەنێ باڵایێ فەتوایان دا ب چ دەق و بەڵگە خەڵکی دەنە دەستێ فایرۆسەکی و ب شەھید حەساب بکەن ؟ ئەڤە کارێ بسپۆرێن تەندروستییە کو ڕێنمایان بدەن بۆ خۆ پاراستنێ نەک شەڕێ کافر و مۆسلمانان ھەتا ب عاتیفی خەلکی ژ خەمساری و گەمژەیی بدەن کوشتن، دەمەکیدا ل ئیرانا دەوڵەتا دینی و سعودیەیێ وتار و ھەتا چۆنا کەعبێ و عومرێ ڕاوەستاندین.

گوتنێن محمەد پێغەمبەر سلاف سەربن، وەکە پێغەمبەر و جار حاکم و قازی دئاخفت جاران وەکە بڕیاردەر سەر ئمورێن دەولەتێ و خەڵکی ھەتا د بابەتێ چەوانیا بەڵاڤکرنا توڤێ دارقەسپاندا ئەو بخۆە دبێژیت بڕیارەک خەلەتدا و ئەو مەجالە بۆ بسۆران ھێلا، جا پێغەمبەر بخۆ ڕێکێ نەدەتە خۆ بڕیارێ سەر ھەمی بواران بدەت کاکێ مەڵا تو کی و چی ھەتا بھێی بڕیارێ سەر پرسەک ھەستیارا ژیانا خەڵکیڤە بدەی کو نە کارێ تە.

ئەگەر ھەوە دفێت توشی فایرۆسی بن تەمام فەرموون ژ مزگەفتان نەدەرکەفن و شەھید بن ھون ئازادن، بس ئەما بناڤێ دینی بڕیارێن عاتفی و خورافی بدەن و پاشی خۆ و وی خەڵکی تێکەڵی بازار و پارک و ماڵ و زارۆکێن خۆ بکەن وی دەمی بنە قاتلێن ڤی خەلکی، نەبتنێ مزگەفت بەڵکو بر و دیسکو و کافێ و ھەتا خواندنگەھـ و زانکۆ ژی ھاتینە گرتن، لەو خەلکی پارێزن ھەروەکی ھەمی مرۆڤ پاراستین و نەبنە ئەگرێ مرنا کەسێ وەکە خودا د فەرمووت: (ڕنە من قتل نفسا بغیر نفس ڕو فساد فی الڕرچ فکڕنما قتل الناس جمیعا ومن ڕحیاھا فکڕنما ڕحیا الناس جمیعا).

سێیەم: پەیوەندیا چاکە و خراپە دگەل عیبادەتی د ڕەوانگەھا ئیسلامێدا.

ھەر عیبادەتەکێ بھێتە کرن بیتە ئەگەرێ خراپی و زیانێ چ خێر و پاداشت تێدا نینە، بەڵکو دڤێت دەرئەنجامێ وی عیبادەتی چاکە و باشی بیت بۆ کۆمەڵگەھێ، پێغەمبەرێ ئیسلامێ ئەمر دکەت، یێ سیر و پیڤازێ بۆت حەڕامە بچت مزگەفتێ ژبەرکو نڤێژکەران ئیزعاج کەت. خێرە یەک ب فایرۆسەکی کوژەک ڤە بچیت جھەک گشتیێ مینا مزگەفتێ و خەڵکی توش کەت و ئەڤە بیتە شەھادەت ؟ ئەڤە خورافات و حەماقەتە نەک شەھادەت.

بۆ ئەوێن دبێژن فایرۆس مرۆڤێ پاک و ڕۆژێ پێنج جارا دەستنڤیژێ دشوت ناگریت، وەسا نینە باژێرێ قومم ل ئیرانێ پایتەخێ زەلامێن ئایینە و دووەم جھە پشتی ووەھانا چینی خەلک توش بوی و مرین، بچیە جھەکێ گشتی و توشبویەکێ فایرۆسێ کۆرۆنا لێبیت دێ توشی تەبیت ئەڤجا تو بێ دین بی یان حافزێ قورئانێ بی ڤایرۆس تە نانیاسیت.

ئەز باوەرم توشبویێن ڤێ ڤایرۆسێ ھەمی باژێران ھەنە و خۆ تێبگەھینن و ئەڤە نە دژی ئیسلامێیە، بەڵکو دیسکۆ، بار، کافێ، خواندنگەھـ و زانکۆ ژی ھاتینە داخستن لەو داخستنا دوو سێ وتارێن ھەینیێ کارەک ژیر و عاقلانەیە بۆ ڕێگێریکرن ژ ڤایرۆسەکێ کوژەک.

ب جێبەجێکرنا ڕێنماییێن تەندروستێ و دەرونەکێ ئارام دێ پاراستی تربن.. خودا ھاریکار و پشتەڤانێ ھەوەبیت.