سەرنووچە:

ب کورتی دیکتاتوریەت چی یە؟

5/4/2019 9:16:39 PM
1787 جار خوێندراوەتەوە
سەجاد شنگالی
+ -

حوکمێ دیکتاتورى ئانکو نەهێلانا ئازادیا دەربرینا دەنگێ مللەتی ب رامانا هندێ یە کو مللەت ب ترسیت ژ دەربرینا حەز و ئارەزویێت خۆ لبن دەستێ حکومەتا دیکتاتور و ئەڤ حکومەتە لدیف حەز و ئارەزو و بەرژەوەندیێت خۆ ولاتی برێڤەدبەن.

رووبەروبوونا دیکتاتوریەتێ هەر کەسێ دژی ڤی حوکمی ب راوەستیت دێ توشی چەند گرفت و تۆمەت و نەخۆشیا بیت، ئەڤ حکومەتا دیکتاتور دێ ب چەند شێوەیەکا رەفتارێ دگەل کەت ، ئێک ژ وان ب شێوەیەکی درندانە بۆ هندێ یە دا کو ئیرادەیا وی بشکێنیت و جارەکا دی رووبرووی وی دیکتاتوری نەبیت، لڤێرە من دڤێت ئاماژە ب چەند جۆرێت جیاواز ژ حوکمێ دیکتاتور بکەم ژ وان تاکە کەسی و بنەمالی کو ئەڤە مەترسیدارترین جۆرە دهێتە ڤەگوهاستن د بنەمالێ دا ژ ئێکی بۆ ئێکی ب شێوەیەکی عەشوائی، دیکتاتوریا بنەمالەی بهێزتر و قایمترە ژ یا تاکە کەسی، سەدام حوسێن دیکتاتوریا وی یا تاکە کەسی بوو لەورا بۆ دەمەکێ هند درێژ نەما بەلێ کارەساتێن وی هەتا نوکە ماینە، دەولەتا عوسمانی دیکتاتوریەکا بنەمالی بوو ژ کەسی بۆ کەسی دهاتە ڤەگوهاستن ژبەر هندێ بۆ ماوەیەکی درێژ پتر ژ ٣٠٠ سالان حوکم کر. هەروەسا دیکتاتوریەتا ئاشکەرا هەیە و بەروڤاژی وێ یا ڤەشارتی ژی هەیە کو تنێ مللەتێ د وێ ئاخێ دا دژین پێ دزانن.

ژ دیکتاتورێن دیار و ئاشکەرا ل سەرانسەری جیهانێ:

۱ـ ئەردۆلف هتلەر: سالا ۱۹۳۰دەستهەلاداری کەفتیە دەستان دا و د سالا ١٩٤٥ خۆ کوشتی یە.

۲ـ کان منخستۆ هایلی: دەستهەلاداریا ئەثیوبیا د ناڤبەرا سالێن ۱۹۷٤ هەیا۱۹۹۱برێڤەبریە و بەرپرسیاربوو ژ کوشتنا ٥۰۰۰۰۰هەیا۲۰۰۰۰۰۰کەسان.

۳ـ سەدام حوسێن: سالا  ۱۹۷۹دەستهەلاداری وەرگرتیە و د سالا۲۰۰۳حوکمداریا وی ب دوای هاتیە و د سالا ٢٠٠٦ێ دا حوکمێ بدارڤەکرنێ ل سەر هاتیەدان.

ئەو دەستهەلاتا دکتاتور بۆ خۆ بکاردئینیت پێکدهێن ژ نەهێلانا دەستورەکێ دەستهەلادار بۆ دەولەتێ و نەهێلانا ئازادیا دەنگدانێ د هەلبژارتنان دا، هەروەسا هەمی دەزگەهێن دەولەتێ ب ئاوایەکێ سەربەخۆ نینن و ب وی ڤە دگرێداینە و پێ نەدانا ئازادیا فێربوونێ و دەربرینێ، هەروەسا بزاڤان بۆ تەپەسەرکرنا هەر ڤەلڤینەکا نیخواز یا دژی وان و دەستکاری د وێ ڤەلڤینێ دا، سەپاندنا حوکمی لسەر و ب کارئینانا سیخوریی(جاسوس) ییا دژوار دژی هەر بزاڤەکێ و هەلوەشاندنا ڤێ ڤەلڤینێ دکەت.

ژ ئەنجامێ دیکتاتورییەتێ خەلک بێزاربیت ژ ژیانێ و نەمانا باوەریێ لدەڤ مللەتی پشتی راگرتنا دیکتاتوری ژ دەستهەلاداریێ و روودانا کارەساتێن مەزن ل سەر ژیانا وەلاتیان و ئاخا وان دا، پاشکەفتنا رەوشەنبیریێ و کوشتنا خەلکێ سڤیل بخوڤه دگریت.