سەرنووچە:

پەروەردە بنەمایە بو پێشکەفتنێ

1/21/2019 1:54:01 PM
6010 جار خوێندراوەتەوە
رەمەزان نەسرەدین کێڤلى
+ -

پەروەردە بنەمایە بو پێشکەفتنێ
ئێک ژ مەزنترین ئاریشێن زوربەی وەلاتێن (جیھانا سیێ) بابەتێ پەروەردێ یە دەمێ ئەم باس ل پەروەردێ دکەین مەرەم نە ئەو پەروەردە یە یا کو ئەم ل قوتابخانا فێر دبین بەلکو جڤاک ب گشتی و خێزان ب تایبەتی دوو بەشێن دی یێن سەرەکی نە بو تەواو بوونا پەروەردێ چونکە پەروەردە دبیتە پێشەسازی بو ئاڤاکرنا مروڤان ئەوژی برێکا وەرگرتنا مەعریفێن جودا جودا.
ئەگەر پەروەدە د ئاراستەیا خو یا دروست دا بچیت وی دەمی چ ئاستەنگ نا میننە د رێکا پێشکەفتنێ دا بەلکو ھەڤسەنگی د پێشکەفتنێ دا دورست دبیت و چ جاران رێک ناھیتە دان ئالی سەنگی دروست دبیت، ئەو مللەتێن ئالی سەنگی د پێشکەفتنا وان دا ھەی وی دەمی ئەوان پرسگرێیەکا پەروەردەیی ھەیە لەورا ل ڤێرە بومە دیار دبیت کو پێشکەفتن ھەم ژلایێ ھزری و مەعریفی ڤە ھەم ژلایێ بنیاتێ بالەخانا و ژێرخانا ئابوری ڤە یا گرنگە، دبیت دیبەیت و گەنگەشە ھەبن ل سەر وێ چەندێ (ئایا ژێرخانا ئابوری بەری ژێرخانا مەعریفی یە یان پێچەوانە) بەلێ یا مە دڤێت ئەم ل سەر راوەستین ئەوە ھەڤسەنگی د پێشکەفتنا مە دا ھەبیت وەکو بەرھەمەکێ پەروەدری بو ھندێ بەرەبابێن داھاتی ب تەواوی بکەفڤنە سەر ئاراستا دروست یا ژیانێ و تام و خوشیا ژیانێ بزانن و ب گەشبینی تەماشەی ئایندێ خو بکەن و چەمکێ بەرپرسایەتیێ دناف ناخێ خو دا دروست بکەن.
ئەگەر ئەم بەراوردیا چڤاکێ کوردی دگەل سالوخەتێن جڤاکەکێ نە پێشکەفتی بکەین چ ژلایێ ئابوری ڤە یان ژلایێ سیاسی و کومەلایەتی ڤە دێ بومە گەلەک راستی دیاربن ژوان راستیان ئەوە کو د ماوێ حوکمرانیا کوردی دا نەخاسمە ل کابینێن بووری یێن حکومەتا ھەرێما کوردستانێ گرنگیەکا ئێک جار مەزن ب کەرتێ پەروەردەێ ھاتیە دان، دبیت ئەنجام لدیف حەزا حکومەتێ و دام و دەزگایێن پەروەردەیی نەبیت بەلێ بو ھەلسەنگاندنا پروسا پەروەردێ دگەل سیمایێن پاشڤە مانێ چەند راستەیک ھەنە ژوانا:
ژلایێ ئابوری ڤە: داھاتێ تاکەکەسێ کورد ھەمبەر پێڤەرێن جیھانی و بازارێ روژھەلاتا ناڤەراست باشترە ژ گەلەک وەلاتێن دی سەرەرای نەبونا دادپەروەریێ و پەیرەو کرنا سیستەمەکێ کلاسیک یێ گشتوکای و لاوزیا پێشەسازی و گرنگی دانا مە ب ئێک جورێ بەرھەمێ ئابوری ئەڤە بابەتەکێ رێژەیی یە بەلێ چەند پێنگاڤ ژلایێ حکومەتا ھەرێمێ ڤە ھاتینە ھاڤێتن کو ژێرخانا ئابوری ل گور میکانزمێن سەردەمانە یێن گونجایی بھێتە بنیات کرن دیسان پەروەردا تاکێ کورد ژی ھاتیە گھورین و کاریگەری لسەر ئاراستا ئابوری کرینە ب تایبەت ژلایێ مەزاختن و بابەتێ کاری و پێشەسازیێ ڤە.
ژلایێ کومەلایەتی ڤە: مەزنترین پێنگاڤا ئەم شانازیێ پێ دکەن رێژا نەخویندەواریێ یە د ناف چڤاکێ کوردی دا کو ئەڤە ژی ئەنجامێ وێ بەرپرسایەتیا پەروەردێ بویە ئەوا حکومەتا ھەرێمێ ب ستویێ خوڤە گرتی، خالا دی لدەمێ بوری دا داب و نەریـتێن کومەلایەتی یان یێن عەشائیری لسەر ژیانا مەیا روژانە زاڵ بوینە بەلێ گھورینا پەروەدا کومەلایەتی وەکریە کو ئەف داب و نەریتە لاواز بن و لجھێ وێ یاسا و رێسا سیستەمێن دارێشتی کارێ خو بکەن د ھەمان دەم دا مە چەندین پرسگریکێن دی یێن کومەلایەتی ھەنە دڤێت چارەسەری بو بھێتە دیتن.
ژلایێ سیاسی ڤە: د ئەڤی تەوەری دا پەروەردا تاکێ کورد ھاتیە گوھارتن، بەری نوکە گرێیەکا دەرونی لدەف زوربەیی خەلکی ھەبویە و گەلەک ژمە وەکو مللەت خو ب کێم دیتیە بەرمبەر مللەتێن دی بەلێ قوناغ بو قوناغ ئەڤ ھزرە ژی ھاتیە گھورین و بابەتێ زاڵ بوونا ھێزەکا سیاسی لسەر ژیانا مە یا روژانە بویە رابردویەکێ خراب و نوکە پێکڤە ژیانا سیاسی و نەتەوەیی جھێ کودەتایێن لەشکەری و کوشتن و ئەنفالکرنێ گرتیە و کەلتورەکێ جوان دروست کریە کو ئەوژی (دیموکراسیەت و مافێ مروڤی و لێ بورین)ـە ئەم وێ چەندێ نا ڤەشێرین کو د ھەمی بوارێن ژیانا مە دا کێماسی ھەنە بەلێ بەراوردیا مە ل گور پەیرەوێ پەروەردێ تاکێ کورد ئەڤرو د ئاستەکێ بلندتر دایە بەرواورد د گەل گەلەک مللەت و وەلاتێن دی یێن جیھانا سیێ سەرەرای ھندێ تانوکە کوردان قەوارەکێ سەربەخو نینە کو پیڤەرێ پێشکەفتن و نە پێشکەفتنێ پێ بھێنە ھەلسەنگاندن چونکە زور ژ فەیلەسوفان پێشکەفتن ب ئازادیا مللەتان ڤە گرێدایە بەلێ ئیرادا مللەتێ کورد بھێز بویە و پێنگاڤا ژلایێ پەروەدەریێ ڤە ب ئاراستا دروست ھاڤێتیە لەورا دەرئەنجامێ ئەڤێ گوتارێ بومە دیار دبیت کو ئەو کارێن د دەمێ بووری دا ھاتینە کرن پێدڤی یە بەردوام بن بو ھندێ ئەم د راستگو بین دگەل مللەتێ خو و دەستێ خو بدانینە سەر وان کێم و کاسیێن مە یێن د بوارێ پەروەردێ دا ھەین و بێ دوو دلی چارەسەریان بوو ببینین.